Muhâkemât Dersleri — Sayfa 174

-"Farkında değiller."

-"Akledip anlıyorlar."

-" Akıllarını kullanmazlar."

-"Biliyorlar."

-"Bundan ibret alın, ey basiret sahipleri!"

Ben dahi derim: "Bundan ibret alın, ey akıl sahipleri!"

Hâtime

فَاعْتَبِرُوا يَا اُولِى اْلاَلْبَابِ Zâhirden ubûr ediniz. Hakikat sizi bekliyor. Fakat gördüğünüz vakit incitmeyiniz. Esah ve lâzım...

Zahirden hakikate

Bundan ibret alın, ey akıl sahipleri! Zahirden geçiniz! Hakikat sizi bekliyor. Fakat gördüğünüz vakit incitmeyiniz. Yani, gerçek gerçekte nasıl ise o şekilde kabul ediniz. En doğrusu ve lazım olanı işte budur.

Cenab-ı Hak kâfirlerin bir özelliğini şöyle anlatır:

"Onlar dünya hayatından bir zâhir bilirler."

Zâhir, dış görünüş demektir. Dış görünüş çoğu kere insanı aldatır. Mesela zahirde yeni nesiller anne-baba ile dünyaya gönderilir, ağaçlar meyve verir, bulut yağmur gönderir. Keza yine zahirde hastalıklar gibi felaketler çok acı, ölüm ise hepsinden daha acıdır. Görünüşe göre ölenler kabirde çürüyüp gitmekte ve tamamen yok olmaktadır. Ama hakikatte ise Allah yeni nesilleri anne-baba ile yaratır, ağaçlarla insana meyve verir, bulutla onlara yağmur gönderir. Hastalıklar gibi felaketler şeklen acı olmakla beraber manen tatlıdır. En acı görülen ölüm ise şu dünya hayatındaki çalışmalardan bir paydos, bir terhis tezkeresidir. Görünüşe göre kabirde çürüyüp giden ve tamamen yok olan ölüler, ruh itibarıyla ölmemekte, hayatlarına berzahta devam etmektedir.

Hakikatlerin incinmesi

Bediüzzamanın "Hakikatleri gördüğünüzde incitmeyiniz" demesi dikkat çekici bir durumdur. Öyle anlaşılıyor ki, hakikatler nazik ve nazdardır. Eğer herhangi bir hakikat gerçekte olduğu gibi kabul edilmezse bundan rahatsızlık duyar ve incinir.