Muhâkemât Dersleri — Sayfa 24

Bu âyette, müşrikler hakkındaki İlâhî rahmetin eserlerini açıkça görmek mümkündür. Müşriklere, bu dinin güzelliğini görmek ve Allah'ın kelâmını dinlemek fırsatı verilmelidir. Çünkü onlar bu dini bilmeyen bir topluluktur. Onlardan İslam beldesine gelip görmek isteyenlere eman verilir, yani emniyet içinde olduğu bildirilir. Gelir, görür, dinler, isterse kabul eder. Kabul etmediğinde, "Sen müşriksin" denilip öldürülmez, emniyet içinde olacağı yere ulaştırılır.

Kur'ân'ın bütünlüğü çerçevesinde kıtal (savaş) âyetleri incelendiğinde, karşımıza çıkan tablo işte budur. Durum böyleyken, bu âyetlerden "Kur'ân'da inanç hürriyeti yok", "Kur'ân, Müslüman olmayanlardan başkasına hayat hakkı tanımaz" gibi hükümler çıkarmak hem Kur'ân'ın esaslarına hem de tarihi realiteye zıttır. Zira Hazreti Peygamber, hem kitap sahibi olan Yahudilerle hem de kitapsız müşrik Araplarla barış ve saldırmazlık anlaşmaları yapmış ve bunlara sonuna kadar riayet etmiştir.

Hem de hakkı var: Zira biz İsrailiyâtı usûlüne ve hikâyâtı akaidine ve mecazâtı hakâikine karıştırarak kıymetini takdir edemedik. O da ceza olarak bizi dünyada tedip için zillet ve sefalet içinde bıraktı. Bizi kurtaracak, yine onun merhametidir.

İslam'ı anlamada üç büyük hatamız

Bediüzzaman üstte üç yanlışımıza dikkat çekmektedir:

1-İsrailiyâtı dinin usûlüne karıştırmak.

2-Dinî hikâyelerden inanç hükümleri çıkarmak.

3-Âyet ve hadislerdeki mecazî ifadeleri hakikat olarak görmek.

Bunlardan 1. ve 3. maddeler ilerleyen kısımlarda müstakil konu olarak ele alındığından 2. kısmı biraz açmakta yarar görüyoruz.

Dini hikâyeler

Tefsir kitaplarında veya dinî eserlerde anlatılan bazı hikâyeler, zamanla dinin öngördüğü bir inanç halini alabilmiştir. Mesela, Allah dostlarından İbrahim Bin Edhem'le alakalı şöyle anlatılır: Kendisi Mekke'ye gelmiştir. Kâbe'de şöyle dua eder: "Ya Rabbi, Senden gayrı her şeyi terk edip huzuruna geldim. Seni gördükten sonra, bakışlarım başka şey görmez oldu."

O hac mevsiminde oğlu da hacca gelmiştir ve babasını aramaktadır. Derken baba oğul buluşur, hasretle birbirlerine sarılırlar. O esnada İbrahim Bin Edhem'in kalbine gayptan şöyle bir ses gelir: "Ey İbrahim, sevgimizi iddia ediyorsun, ama bizimle beraber başkasını da seviyorsun!" Bunun üzerine İbrahim Bin Edhem