Muhâkemât Dersleri — Sayfa 558

- o yaratılış kanunlarının dengesini muhafaza etmiştir.

Evet, onun getirdiği şeriat şu uzun asırlarda, şu büyük çarpışmalar içinde hakikatlerini muhafaza etmiş, hatta daha ziyade inkişafa getirmiştir. Bu durum gösterir ki; Resul-i Ekremin mesleği, hiçbir vakit mahvolmayan hak üzere kuruludur.

Şu nükte ve noktaları bildikten sonra, geniş ve muhakemeli ve müdakkik bir zihinle dinle ki:

Muhammed-i Hâşimî (aleyhissalâtü vesselâm) ümmiyeti ve adem-i kuvvet-i zâhiresi ve adem-i hâkimiyeti ve adem-i meyl-i saltanat ile beraber, gayet hatarlı mevakide kemâl-i vüsuk ile teşebbüs ederek efkâra galebe etmekle, ervaha tahabbüp ve tabâyie tasallut, gayet kesire ve müstemirre ve râsiha ve me'lûfe olan âdât ve ahlâk-ı vahşiyâneyi esasıyla hedmederek, onların yerine ahlâk-ı âliyeyi gayet metin bir esas ile, lahm ve demlerine karışmış gibi tesis etmekle beraber, zâviye-i vahşette hâmid olan bir kavimdeki kasâvet-i vahşiyeyi ihmad ve hissiyat-ı dakikayı tehyiç…

Evet, hissiyat-i âliyeyi ikaz ve cevher-i insaniyetlerini izhar etmekle beraber evc-i medeniyete bir zaman-ı kasîrde is'ad ederek, şark ve garpta oturmuş bir devlet-i cesîmeyi bir zaman-ı kalilde teşkil edip, ateş-i cevval gibi, belki nur-u nevvar gibi veyahut asâ-yı Mûsâ gibi sair devletleri bel' ve imha derecesine getirdiğinden, basar-ı basireti kör olmayanlara sıdkını ve nübüvvetini ve hak ile temessükünü göstermiştir. İşte eğer sen görmezsen, seni insanların defterinden sildirecektir.

Bedeviyet çukurundan medeniyetin zirvesine

Bediüzzaman üstte anlatılan dört nükte ve bir noktayı beyan ettikten sonra şu sonuçları nazara verir:

Muhammed-i Hâşimî (aleyhissalâtü vesselâm),

- ümmiliği

- ve görünüşte bir kuvveti olmaması

- ve hükümdar olmaması

- ve saltanata meyli bulunmaması ile beraber, gayet tehlikeli mevkilerde tam bir güven ile teşebbüs ederek fikirlere galebe etmekle, ruhlara kendini sevdirdi ve mizaçlara hükmetti.

Gayet çok, devamlı, köklü ve alışılmış olan vahşi âdetleri ve vahşi ahlâkı esasıyla yıktı, onların yerine âli ahlâkı gayet sağlam bir esas ile dem ve damarlarına karışmış gibi tesis etti.