Muhâkemât Dersleri — Sayfa 587

vermeye değmeyen zayıf bir te'vilden başka te'vil edilmemiş ve asıl manasından çevrilmemiştir.

Kur'ânda gelecekte olacak bir şey, bazan vukuuna kat'i delalet için geçmiş zaman ifadesiyle söylenir. Burada da böyle olması bir ihtimal olarak hatıra gelebilmektedir. Bu cihetle bazı müfessirler şöyle bir mana olabileceğini söylemişlerdir: "Ay kıyamette yarılacak."

Vehim ve Tenbih:

İnşikak; hem âni.. hem gece.. hem vakt-i gaflet.. hem şu zaman gibi âsumana adem-i tarassut.. hem vücud-u sehab.. hem ihtilâf-ı metâli cihetiyle bütün âlemin görmeleri lâzım gelmez ve lâzım değildir.

Hem de hem-matla olanlarda sabittir ki, görülmüştür.

Tarihler niye bahsetmiyor?

Bu kısım, mukadder bir sualin cevabıdır. Sanki şöyle denilmiştir: Ayın yarılması çok büyük ve çok dikkat çekici bir olaydır. Şayet fiilen böyle bir olay gerçekleşmişse bu olayın tarihe geçmesi gerekmez miydi?

Böyle bir mukadder soruya cevap olarak Bediüzzaman şunları nazara verir:

Ayın yarılması,

- hem âni,

- hem gece,

- hem gaflet vakti,

- hem şu zaman gibi gökyüzünün rasat edilmemesi,

- hem bulutların varlığı,

- hem ihtilaf-ı metali' cihetiyle bütün âlemin görmeleri lâzım gelmez ve lâzım değildir. Hem de aynı doğuş yerine sahip olanlarda sabittir ki, görülmüştür.

İhtilaf-ı metali:Güneş, ay gibi gök cisimlerinin doğdukları zaman ve mekânın farklı oluşunu ifade eder.

Birisi ve en birincisi ve en kübrâsı olan Kur'ân-ı Mübîn'dir.

İşte sabıkan bir nebzesine îmâ olunan yedi cihetle i'câzı müberhendir, ilâ âhirihî... Sair mu'cizatı kütüb-ü mûtebereye havale ediyorum.