Muhâkemât Dersleri kitabının 589. sayfası — Muhâkemât Dersleri bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

Bediüzzaman burada sözü Japonların sorusuna getirir ve konuyu şöyle bağlar: İşte şu halde Japonların "Bizi kendisine imana çağırdığınız Allah'ın varlığına açık delil nedir?" sualine karşı derim:

İşte Muhammed... (aleyhissalâtü vesselâm)

İşaret ve irşad ve tenbih:

Vaktâ kâinat tarafından, hükûmet-i hilkat cânibinden müstantık ve sâil sıfatıyla gönderilen fenn-i hikmet, istikbale teveccüh eden nev-i beşerin talîalarına rast gelmiş; birden fenn-i hikmet şöyle birtakım sualleri irad etmiş ki:

"Ey insan evlâtları!

Nereden geliyorsunuz?

Kimin emriyle, ne edeceksiniz?

Nereye gideceksiniz?

Mebdeiniz nereden? Ve müntehanız nereyedir?"

Düşündüren sorular

Ne zaman ki kâinat tarafından, hilkat hükümeti canibinden sorgulayan ve soran sıfatıyla gönderilen fenn-i hikmet, istikbale yönelen insan nev'inin öncülerine rast gelmiş; birden fenn-i hikmet şöyle bir takım sualleri sormuş ki:

"Ey insan evlâtları!

Nereden geliyorsunuz?

Kimin emriyle? Ne edeceksiniz?

Nereye gideceksiniz?

Başlangıcınız nereden ve varışınız nereyedir?"

Bunun fenn-i hikmet tarafından sorulması şu cihetle olabilir:

Fenn-i hikmet, eşyanın sırlarını, nedenini, niçinini araştırır. Eskiden felsefeye de "hikmet fenni" denilirdi. Hikmet fenninin temel konularından biri,"vücud"yani varlıktır. Buna"Ontoloji"de denilmektedir. Bu konuda, "Varlık nedir? Varlık gerçekten var mıdır? Yoksa bize mi öyle gelmektedir? Şayet varsa varlığı var eden var mıdır? Aslında her şey sanal mıdır? Eşya ezeli midir? Eşyanın gayeleri nelerdir?" gibi sorulara cevaplar aranır.

O vakit, nev-i beşerin hatip ve mürşid ve reisi olan Muhammed (aleyhissalâtü vesselâm) ayağa kalkarak, hükûmet-i hilkat cânibinden gelen fenn-i hikmete şöyle cevap vermiştir ki:

Muhâkemât Dersleri — Sayfa 589

Muhâkemât Dersleri uygulamada, çevrimdışı