Münâzarât — Sayfa 14

ankebut gibi zayıf düşmüş cehalettir, onu korkutur.. takliddir, onu telaşa düşürttürür. Zira itimad-ı nefsin fıkdanı ve aczin vücudu cihetiyle, saadetini yalnız hükûmetin cebinden zannettiğinden; kalbini, aklını da hükûmetin kesesinden tahayyül eder, korkar.

S–Bazı adam, dediğiniz gibi demiyor. Belki "Mehdî gelmek lâzımdır." der. Zira, dünya şeyhûhet itibariyle müşevveşedir; İslâmiyet ağrazın teneffüsü ile mütezelziledir.

C–Eğer Mehdi acele edip gelse; baş-göz üstüne, hemen gelmeli. Zira güzel bir zemin müheyya ve mümehhed oldu. Zannettiğiniz gibi çirkin değildir. Güzel çiçekler, baharda vücud-pezir olur. Rahmet-i İlâhi şanındandır ki; şu milletin sefaleti, nihayet-pezir olsun. Bununla beraber kim dese "Zaman bütün berbad oldu.", eskisine temayül gösterse; bilmediği halde İslâmiyet'in muhalefetinden neş'et eden eski seyyiatı, bazı ecnebilerin zannı gibi İslâmiyet'e isnad etmektir.

S–Efkârı teşviş eden, hürriyet ve meşrutiyeti takdir etmeyen kimlerdir?

C–Cehalet ağanın, inad efendinin, garaz beyin, intikam paşanın, taklid hazretlerinin, mösyö gevezeliğin taht-ı riyâsetlerinde, insan