Münâzarât — Sayfa 26

dahi on milyon yoktur. Halbuki bizim milletimiz ve ebedî kardeşlerimiz üçyüz milyondan ziyade iken, bunlar üç müdhiş kayd-ı istibdad ile mukayyed olup, ecnebilerin istibdad-ı manevîlerinin taht-ı esaretlerinde ezilirler. İşte hürriyetimizin bir şubesi olan gayr-ı müslimlerin hürriyeti, bizim umum milletimizin hürriyetinin rüşvetidir. Ve o müdhiş istibdad-ı manevînin dâfiidir. Ve o kayıdların anahtarıdır. Ve ecnebilerin, bizim dûşümüze çöktürdükleri müdhiş isbibdad-ı manevînin râfîidir. Evet Osmanlıların hürriyeti; koca Asya talîinin keşşafıdır, İslâmiyet'in bahtının miftahıdır, ittihad-ı İslâm sûrunun temelidir.(Hâşiye)

S–Nedir o üç kayıd ki, istibdad-ı manevî onunla âlem-i İslâmiyet'i kaydetmiştir?

C–Meselâ: Rus hükûmetinin istibdadı, bir kayıddır. Rus milletinin tahakkümü de diğer bir kayıddır. Âdât-ı küfriye ve zalimanelerinin tagallübü de üçüncü bir kayıddır. İngiliz hükûmeti, gerçi zahiren müstebid değilse de, milleti mütehakkimedir. Âdâtı dahi mütegallibedir. İşte size Hindistan bir bürhan ve Mısır yarı bürhandır. Binaenaleyh milletimiz ya üç

(Hâşiye): Kırk dört sene sonra söylemesi lâzım gelen sözleri, o zaman söylemiş.