Münâzarât — Sayfa 73

hasıl olan muhabbet; şöyle çocuğun bahanesiyle bazı nâmeşrû harekât vesilesinden mütehassıl olan adâvete karşı hafif ve mağlub olmuştur? Evet, muhabbeti iktiza eden İslâmiyet ve insaniyet, Cebel-i Uhud gibidir. Adâveti intac eden esbab, bazı küçük çakıl taşları gibidir. Muhabbeti adavete mağlub ettiren adam, nazar-ı hakikatta Cebel-i Uhud'u bir çakıl taşından aşağı derecesine indirmek kadar ahmakane hareket etmiştir. Adâvetle muhabbet, ziya ile zulmet gibi içtima edemez. Adâvet galebe çalsa, muhabbet mümâşâta inkılab eder. Muhabbet galebe çalsa, adâvet terahhum ve acımağa inkılab eder. Benim mezhebim; muhabbete muhabbet etmektir, husumete husumet etmektir. Yani dünyada en sevdiğim şey muhabbet ve en darıldığım şey de husumet ve adâvettir.

S–Veli olan şeyhin, müddeî olan müteşeyyih ile farkları nedir?

C–Eğer hedef-i maksadı, İslâm'ın ziya-yı kalb ve nur-u fikriyle ittihad ve mesleği muhabbet ve şiârı terk-i iltizâm-ı nefs ve meşrebi mahviyet ve tarîkatı hamiyet-i İslâmiye olsa, kabildir ki, bir mürşid ve hakikî şeyh olsun. Lâkin eğer mesleği, tenkis-i gayr ile meziyetini izhar ve husumet-i gayr ile muhabbetini