Nur Çeşmesi — Sayfa 121

Ey muannid muattıl! Sen de utan, bu dalâletten vazgeç!

ÜÇÜNCÜ KELİME:"İktezathü't-tabiat" Yani, "Tabiat iktiza ediyor, tabiat yapıyor." İşte bu hükmün çok muhâlâtı var. Nümûne için üçünü zikrediyoruz.

Birincisi:Eğer mevcûdâtta, hususan zîhayatta görünen basîrâne, hakîmâne olan san'at ve icad, Şems-i Ezelî'nin kalem-i kader ve kudretine verilmezse, belki kör, sağır, düşüncesiz olan tabiata ve kuvvete isnad edilse lâzım gelir ki, tabiat, icad için herşeyde hadsiz mânevî makine ve matbaaları bulundursun; veyahut herşeyde, kâinatı halk ve idare edecek bir kudret ve hikmet dercetsin.

Çünkü, nasıl şemsin cilveleri ve akisleri, zemin yüzündeki zerrecik cam parçalarında ve katrelerde görünüyor. Eğer o misalî ve aksî güneşçikler, semâdaki tek güneşe isnad edilmese, lâzım gelir ki, bir kibrit başı yerleşmeyen bir zerrecik cam parçasında tabiî, fıtrî ve güneşin hâsiyetlerine mâlik, zâhiren küçük, mânen çok derin bir güneşin hâricî vücûdunu kabul ederek, zerrât-ı zücaciye adedince tabiî güneşleri kabul etmek lâzım geldiği gibi; aynen bu misal gibi, mevcudât ve zîhayat doğrudan doğruya Şems-i Ezelî'nin cilve-i