Nur Çeşmesi — Sayfa 124

suûbetli imtinâ, o suhûletli vücuba nasıl inkılâb eder?

Elcevap:Birinci muhâlde nasılki güneşin cilve-i in'ikası, kemâl-i suhûletle, külfetsiz, en küçük zerrecik camdan tut, tâ en büyük bir denizin yüzüne kadar feyzini ve te'sirini misalî güneşçiklerle gayet kolaylıkla gösterdikleri halde; eğer güneşten nisbeti kesilse; o vakit herbir zerrecikte, tabiî ve bizzât bir güneşin hâricî vücûdu, imtina derecesinde bir suûbetle olabilmesi, kabul edilmek lâzım gelir.

Öyle de, herbir mevcut, doğrudan doğruya Zât-ı Ehad ve Samed'e verilse, vücub derecesinde bir suhûlet, bir kolaylık ile ve bir intisap ve cilve ile, herbir mevcuda lâzım herbir şey, ona yetiştirilebilir. Eğer o intisap kesilse ve o memuriyet başıbozukluğa dönse ve herbir mevcud kendi başına ve tabiata bırakılsa, o vakit imtinâ derecesinde yüzbin müşkülât ve suûbetle sinek gibi bir zîhayatın, kâinatın küçük bir fihristesi olan gayet hârika makine-i vücûdunu icad eden, içindeki kör tabiatın, kâinatı halk ve idare edecek bir kudret ve hikmet sahibi olduğunu farzetmek lâzım gelir. Bu ise bir muhâl değil, belki binler muhâldir.

Elhâsıl:Nasılki Zât-ı Vâcibü'l-Vücûd'un şerik ve nazîri mümteni' ve muhâldir. Öyle