Yedinci Lem'a

kabul etmeyeceği bir hurâfât yoluna gidersin. Çünkü tabiat için herbir cüz' toprakta ve suda ve havada, milyarlarla mâdenî matbaalar, fabrikalar bulunması lâzım ki hesapsız ezhâr ve esmârın teşekkülâtına mazhar olabilsin. Zira herbir cüz' toprak, ekser nebâtâta menşe' olabilir. Hususan meyveli olsalar, çiçekli olsalar.. teşekkülâtları o kadar muntazam, o kadar mevzun, o kadar mümtâz, o kadar ayrıdır ki; her birisi için yalnız ona mahsus birer ayrı fabrika veya ayrı birer matbaa lâzımdır. Demek tabiatın her bir şeyde, herbir şeyin makinalarını bulundurmağa mecburdur. İşte şu hurâfeden, hurâfeciler dahi utanıyorlar!

ALTINCI LEM'A:Elhâsıl: Nasıl bir kitabın herbir harfi, kendi nefsini ve kendi vücudunu bir harf kadar gösterir ve bir vecihle kendi nefsine ve vücuduna delâlet eder. Lâkin kâtibini, on kelime ile tarif eder ve birkaç vecih ile gösterir. Öyle de, şu kitâb-ı kebir-i âlemin her bir harfi, kendi vücuduna cirmi kadar delâlet eder ve gösterir. Fakat Nakkâş-ı Ezelî'nin esmâsını bir kaside kadar tarif eder, gösterir. Demek hem kendini, hem bütün kâinatı inkâr eden bir ahmak, yine Sâni'in inkârına gitmemelidir.

YEDİNCİ LEM'A:Nasıl ki herbir mahluk-u cüz'î üstünde ehadiyetin sikkesi olduğu gibi;

herbir nevi üstünde, her bir küll üstünde, tâ mecmu' âlem üstünde sikke-i ehadiyet ve hâtem-i vâhidiyet ve turra-i vahdet gayet parlak bir surette vaz'edilmiştir. İşte bak, sath-ı Arz'ın sahifesinde, bahar mevsiminde, Nakkâş-ı Ezelî, en ekall üçyüzbin nebâtât ve hayvânât envaını haşr ve neşreder. Nihâyetsiz ihtilât ve karışıklık içinde, nihâyet derecede imtiyaz ve intizam ile bunları iade edip haşrediyor. Çendan bir kısmını aynen iade etmiyor. Fakat ayniyet derecesinde bir müşabehet ve bir misliyetle iade ediyor.

Demek haşr-i bahar, tevhide sikke olduğu gibi; haşr-i kıyâmete dahi tamamen misal olabilir. Demek baharda, ihyâ-yı Arz içinde üçyüz bin haşrin nümûnelerini kemâl-i intizam ile îcad edip, sahife-i Arz'da karışık bir halde üçyüzbin muhtelif envaı hiç hatasız ve hiç sehivsiz ve hiç karıştırmadan gayet mevzun ve muntazam ve manzum olarak yazmak, nihâyetsiz kudret ve ilim ve irâdeye mâlik bir Zât-ı Zülcelâl'in sikke-i mahsusası olduğunu her zîşuurun derketmesi lâzım gelir. Kur'ân-ı Kerîm fermân ediyor ki: