Altıncı Pencere

İşte bu def'î ve âni bir sûrette bu hârika san'at ve güzel hey'et, herbiri bir Sâni-i Hakîm'in vücûb-u vücuduna şehâdet ve vahdet-i Rubûbiyet'ine işaret ettikleri gibi mecmuu gayet parlak bir tarzda nihâyetsiz Kadîr, nihâyetsiz Hakîm bir Vâcibü'l-Vücud'u gösterir.

Şimdi, ey sersem münkir! Haydi bunu ne ile izah edersin? Senin gibi sersem, âciz, câhil tabiatla mı? Veyahut hadsiz derece hata ederek o Sâni-i Mukaddes'e "Tabiat" ismini verip O'nun mu'cizât-ı kudretini, o tesmiye bahânesiyle tabiata isnat edip, bin derece muhâli birden irtikâb etmek mi istersin?

Altıncı Pencere

Şu âyet, Vücub ve Vahdet'i gösterdiği gibi,

bir ism-i âzamı gösteren gayet büyük bir penceredir.

İşte şu âyetin hülâsâtü'l-hülâsası şudur ki:

Kâinatın ulvî ve süflî tabakâtındaki bütün âlemler, ayrı ayrı lisanla birtek neticeyi, yani birtek Sâni-i Hakîm'in Rubûbiyet'ini gösteriyorlar. Şöyle ki:

Nasıl göklerde –hatta kozmoğrafyanın itirafıyla dahi– gayet büyük neticeler için gayet muntazam hareketler, bir Kadîr-i Zülcelâl'in vücud ve vahdetini ve kemâl-i rubûbiyetini gösterir. Öyle de; zeminde bilmüşâhede –hatta coğrafyanın şehâdetiyle ve ikrarıyla– gayet büyük maslahatlar için mevsimlerdeki gibi gayet muntazam tahavvülâtlar dahi, aynı o Kadîr-i Zülcelâl'in vücub ve vahdetini ve kemâl-i rubûbiyetini gösterir.

Hem nasıl berr'de ve bahr'de, Kemâl-i Rahmet ile rızıkları verilen ve Kemâl-i Hikmet ile muhtelif şekiller giydirilen ve Kemâl-i Rubûbiyet'le türlü türlü duygularla teçhiz edilen bütün hayvânât, birer birer yine o Kadîr-i Zülcelâl'in vücuduna şehâdet ve vahdetine işaret etmekle beraber; hey'et-i mecmuasıyla gayet geniş bir mikyasta Azamet-i Ulûhiyet'ini ve Kemâl-i Rubûbiyet'ini gösterir. Öyle de;