Üçüncü Nükte

olmayan insanların çoğu, hakikî açlık hissetmedikleri zaman, çok nîmetlerin kıymetini derk edemiyor. Kuru bir parça ekmek, tok olan adamlara –hususan zengin olsa– ondaki derece-i nîmet anlaşılmıyor. Halbuki iftar vaktinde o kuru ekmek, bir mü'minin nazarında çok kıymettar bir nîmet-i İlâhiye olduğuna kuvve-i zâikası şehâdet eder. Padişahtan tâ en fukaraya kadar herkes, Ramazân-ı Şerif'te o nîmetlerin kıymetlerini anlamakla bir şükr-ü mâneviye mazhar olur. Hem gündüzdeki yemekten memnû'iyeti cihetiyle; "O nîmetler benim mülküm değil. Ben bunların tenâvülünde hür değilim; demek başkasının malıdır ve in'amıdır. O'nun emrini bekliyorum." diye nîmeti nîmet bilir; bir şükr-ü mânevî eder. İşte bu suretle oruç, çok cihetlerle hakikî vazife-i insaniye olan şükrün anahtarı hükmüne geçer.

ÜÇÜNCÜ NÜKTE:Oruç, hayat-ı içtimaiye-i insaniyeye baktığı cihetle, çok hikmetlerinden bir hikmeti şudur ki: İnsanlar, maîşet cihetinde muhtelif bir surette halkedilmişler. Cenâb-ı Hak o ihtilafa binâen, zenginleri fukaraların muâvenetine davet ediyor. Halbuki zenginler; fukaranın acınacak acı hallerini ve açlıklarını, oruçtaki açlıkla tam hissedebilirler.