Farz'ı Ayn ve Farz'ı Kifaye

Riddet

Riddet, baliğ, akil ve muhtar olan bir kimsenin söz veya fiil veya itikat ile İslâmın tümünü veya kesin olarak kabul ettiği bir hükmü red etmektir. Binaenaleyh, bir kimse, Allah'ı inkâr eder veya bir Peygamber'i yalanlar veya her hangi bir mahluka secde eder veya küfür hususunda tereddüd ederse mürted olup İslâmiyet ile ilgisi kesilir. Böyle bir halde bulunan kimseye baş vurulup yeniden İslâma dönmesi için teklif edilir. Riddet hususunda israr ederse cezası idamdır. Resûlü Ekrem (S.A.V.) buyuruyor:

"Dinini değiştiren kimseyi öldürünüz." (Buhari)

İslâma dönerse yapılacak bir şey yoktur.

Bir kimse Kur'an-ı Kerim'in bir ayetini inkar edip küçümserse mürted olur. Meselâ İslâm dini kesin olarak faiz, zina, ve içki gibi şeyleri yasaklayıp namaz, oruç, zekât, hac ve kadının örtünmesini emretmiştir. Bunun hilafını söylemek, yani hilafını kabul etmek ve bunları red etmek İslâmdan dönüş sayılır ve irtidad meydana gelir.

Bir kimse Kur'an-ı Kerim'i veya Peygamberin hadisini ayak altına alır veya yastık olarak kullanırsa kafir olur.

İtikat ile irtidad için birkaç misal; Allahın varlığını, Peygamber (S.A.V.)'in nübüvvetini, ahireti, Cennet ve Cehennemi ve zaruriyat-ı diniyyelerden birisini inkar etmek veya hakkında şüpheye düşmek. Beş vakit namazın farziyetini ve bir namazın bir rekatını veya bir secdesini kabul etmemek. Yalnız vesvese ile insan kafir olmaz. Meselâ bir kimse Allahın varlığını inkar etmezse sadece onun varlığı ve yokluğu meselesi kalbinden geçse irtidad sayılmaz.

Fiil ile irtidad put, ay, güneş ve deniz gibi bir mahluka secde etmek, küfre vesiyle olur. Ancak zorlama ile olursa durum değişir. Başkasına saygı göstermek için baş eğmek mekruhtur.

Söz ile irtidad için birkaç misal: İslâma inanan bir kimseye yahudi, hıristiyan, kafir, dinsiz ve mürted gibi kelimelerle hitap etmek veya vasıflandırmak. Allahın isimlerinden birisiyle alay etmek, Allah'tan, Kur'an'dan ve İslâm'dan beri olduğunu söylemek. Şeriati inkar etmek. Çünkü şeriatı inkar etmek İslâmı inkar etmek demektir. Yalnız bir müctehidin sözünü inkar etmek irtidad değildir. Meselâ abdestin niyyetini veya hayvanı keserken Allah'ın adını söylemenin vacip olmadığını söylemek küfür sayılmaz.

Riddet ettikten sonra alış veriş, hibe ve rehin gibi gecikmeye gelmeyen şeylerde tasarruf batıldır. Gecikmeyi kabul eden vasiyyet gibi şeylerde ise tasarrufu bekletilir. Şayet İslâmiyete dönerse infaz edilir. Yoksa makbul değildir. İslâma dönmediği takdirde bütün malı Beytülmala aittir.

İslâma dönmeyen mürted hakkında idam cezasını tatbik edecek bir hükümet olmazsa (şimdiki gibi) iddet bittikten sonra zevcesi boş sayılır.

Farz'ı Ayn Ve Farz'ı Kifaye

Farz iki kısımdır:

Birincisi farz'ı ayindir.

Farz'ı ayin, akıl, baliğ ve özrü olmayan herkese farz olandır. Beş vakit namaz gibi.

İkincisi farz'ı kifayedir.

Farz'ı kifaye, mükellef olan kimselerin bazıları tarafından eda edilmesi kifayet edendir. Bir çok nevileri vardır. Bir kısmını aşağıya alıyoruz:

1 - Halk'ın inancını şüphelerden korumak için çalışmak,

2 - Tefsir, hadis ve fıkıh gibi dini bilgileri okumak ve okutmak, Fıkıh kitapları, her yüz kırk dört kilometrelik bir mesafede, İslâm ahkâmını, helal ve haramını bilip fetva verebilecek bir alim'in bulunması gerekir, diye kayd etmişlerdir.