برنجى ذيل

برنجى ذيل

(مقام إعتباريله يگرمى بشنجى سوزه إلحاق ايديلن ذيللردن، يدنجى شعاعڭ برنجى مقامنڭ اون يدنجى مرتبه‌سيدر.)

بو دنياده حياتڭ غايه‌سى و حياتڭ حياتى ايمان اولديغنى بيلن بو يورولماز و طوق اولماز دنيا سيّاحى و كائناتدن ربّنى صوران يولجى، كندى قلبنه ديدى كه: "آراديغمز ذاتڭ سوزى و كلامى دينلن، بو دنياده أڭ مشهور و أڭ پارلاق و أڭ حاكم و اوڭا تسليم اولميان هركسه، هر عصرده ميدان اوقويان قرآنِ معجز البيان نامنده‌كى كتابه مراجعت ايدوب، او نه دييور، بيله‌لم. فقط أڭ أوّل بو كتاب، بزم خالقمزڭ كتابى اولديغنى إثبات ايتمك لازمدر، دييه تحرّىيه باشلادى. بو سيّاح بو زمانده بولونديغى مناسبتيله أڭ أوّل معنوى إعجازِ قرآنينڭ لمعه‌لرى اولان رسالهِٔ نوره باقدى و اونڭ يوز اوتوز رساله‌لرى، آياتِ فرقانيه‌نڭ نكته‌لرى و ايشيقلرى و أساسلى تفسيرلرى اولديغنى گوردى. و رسالهِٔ نور، بو قدر معنّد و ملحد بر عصرده هر طرفه حقائقِ قرآنيه‌يى مجاهدانه نشر ايتديگى حالده، قارشيسنه كيمسه چيقه‌مديغندن إثبات ايدر كه· اونڭ استادى و منبعى و مرجعى و گونشى اولان قرآن سماويدر، بشر كلامى دگلدر. حتّى رسالهِٔ نورڭ يوزر حجّتلرندن بر تك حجّتِ قرآنيه‌سى اولان يگرمى بشنجى سوز ايله اون طوقوزنجى مكتوبڭ آخرى، قرآنڭ قرق وجهله معجزه اولديغنى اويله إثبات ايتمش كه· كيم گورمشسه دگل تنقيد و إعتراض ايتمك، بلكه إثباتلرينه حيران اولمش، تقدير ايده‌رك چوق ثنا ايتمش. قرآنڭ وجهِ إعجازينى و حق كلام اللّٰه اولديغنى إثبات ايتمك جهتنى رسالهِٔ نوره حواله ايده‌رك، يالڭز قيصه بر إشارتله بيوكلگنى گوسترن بر قاچ نقطه‌يه دقّت ايتدى.

برنجى نقطه:

ناصلكه قرآن بتون معجزاتيله و حقّانيتنه دليل اولان بتون حقائقيله، محمّد عليه الصلاة والسلامڭ بر معجزه‌سيدر. اويله ده محمّد عليه الصلاة والسلام ده، بتون معجزاتيله و دلائلِ نبوّتيله و كمالاتِ علميه‌سيله قرآنڭ بر معجزه‌سيدر و قرآن كلام اللّٰه اولديغنه بر حجّتِ قاطعه‌سيدر.

ايكنجى نقطه:

قرآن، بو دنياده اويله نورانى و سعادتلى و حقيقتلى بر صورتده بر تبديلِ حياتِ إجتماعيه ايله برابر، إنسانلرڭ هم نفسلرنده، هم قلبلرنده، هم روحلرنده، هم عقللرنده، هم حياتِ شخصيه‌لرنده، هم حياتِ إجتماعيه‌لرنده، هم حياتِ سياسيه‌لرنده اويله بر إنقلاب ياپمش و إدامه ايتمش و إداره ايتمش كه، اون درت عصر مدّتنده هر دقيقه‌ده آلتى بيڭ آلتى يوز آلتمش آلتى آيتلرى، كمالِ إحترامله هيچ اولمازسه يوز ميليوندن زياده إنسانلرڭ ديللريله اوقونويور و إنسانلرى تربيه و نفسلرينى تزكيه و قلبلرينى تصفيه ايدييور· روحلره إنكشاف و ترقّى و عقللره إستقامت و نور و حياته حيات و سعادت ويرييور. ألبته بويله بر كتابڭ مِثلى يوقدر، خارقه‌در، فوق العاده‌در، معجزه‌در.

اوچنجى نقطه:

قرآن، او عصردن تا شيمدىيه قدر اويله بر بلاغت گوسترمش كه، كعبه‌نڭ ديوارنده آلتونله يازيلان أڭ مشهور أديبلرڭ "معلّقاتِ سبعه" ناميله شهرتشعار قصيده‌لرينى او درجه‌يه اينديردى كه، لبيدڭ قيزى باباسنڭ قصيده‌سنى كعبه‌دن اينديرركن ديمش: "آياته قارشى بونڭ قيمتى قالمادى." هم بدوى بر أديب

آيتى اوقونوركن ايشيتديگى وقت سجده‌يه قپانمش. اوڭا ديديلر: "سن مسلمان مى اولدڭ؟" ديدى: "يوق، بن بو آيتڭ بلاغتنه سجده ايتدم."

هم علمِ بلاغتڭ داهيلرندن عبد القاهرِ جُرجانى و سكّاكى و زمخشرى گبى بيڭلر داهى إماملر و متفنّن أديبلر إجماع و إتّفاقله قرار ويرمشلر كه: "قرآنڭ بلاغتى، طاقتِ بشرڭ فوقنده‌در، يتيشيلمز."