اوننجى لمعه

اوننجى لمعه:

تجلّئِ جماليه‌يى گوسترن حيات· ناصل بر برهانِ أحديتدر، بلكه بر چشيد تجلّئِ وحدتدر. تجلّئِ جلالى إظهار ايدن ممات دخى، بر برهانِ واحديتدر. أوت مثلا

ناصلكه گونشه قارشى پارلايان و آقان بيوك بر ايرماغڭ قبارجقلرى و زمين يوزينڭ متلمّع شفّافاتى، گونشڭ عكسنى و ايشيغنى گوسترمك صورتيله گونشه شهادت ايتدكلرى گبى، او قطراتڭ و شفّافاتڭ غروبيله، گيتمه‌لريله برابر آرقه‌لرندن يڭى گلن قطرات طائفه‌لرى و شفّافات قبيله‌لرى اوستنده ينه گونشڭ جلوه‌لرى حشمتله دوامى و ايشيغنڭ تجلّيسى و نقصانسز إستمرارى قطعيًا شهادت ايدر كه: سونوب يانان، دگيشوب تازه‌له‌نن، گلوب پارلايان مثالى گونشجكلر و ايشيقلر و نورلر· بر باقى، دائمى، عالى، تجلّيسى زوالسز بر تك گونشڭ جلوه‌لريدر. ديمك او پارلايان قطراتلر· ظهوريله و گلمه‌لريله گونشڭ وجودينى گوستردكلرى گبى· غروبلريله، زواللريله، گونشڭ بقاسنى و دوامنى و برلگنى گوسترييورلر.

عينًا اويله ده: شو موجوداتِ سيّاله، وجودلريله و حياتلريله واجب الوجودڭ وجوبِ وجودينه و أحديتنه شهادت ايتدكلرى گبى· زواللريله، ئولوملريله او واجب الوجودڭ أزليتنه، سرمديتنه و أحديتنه شهادت ايدرلر. أوت گيجه گوندوز، قيش و ياز، عصرلر و دورلرڭ دگيشمه‌سيله غروب و اُفول ايچنده تجدّد ايدن و تازه‌له‌نن مصنوعاتِ جميله، موجوداتِ لطيفه، ألبته بر عالى و سرمدى و دائم التجلّى بر جمال صاحبنڭ وجود و بقا و وحدتنى گوستردكلرى گبى· او مصنوعات، أسبابِ ظاهريهِٔ سفليه‌لريله برابر زوال بولوب ئولمه‌لرى، او أسبابڭ هيچلگنى و بر پرده اولديغنى گوسترييورلر. شو حال قطعيًا إثبات ايدر كه· شو صنعتلر، شو نقشلر، شو جلوه‌لر· بتون أسماسى قدسيه و جميله اولان بر ذاتِ جميلِ ذو الجلالڭ تازه‌له‌نن صنعتلريدر، تحوّل ايدن نقشلريدر، تحرّك ايدن آيينه‌لريدر، بربرى آرقه‌سندن گلن سكّه‌لريدر، حكمتله دگيشن خاتملريدر.

الحاصل:

شو كتابِ كبيرِ كائنات، ناصلكه وجود و وحدته دائر آياتِ تكوينيه‌يى بزه درس ويرييور. اويله ده: او ذاتِ ذو الجلالڭ بتون أوصافِ كماليه و جماليه و جلاليه‌سنه ده شهادت ايدر. و قصورسز و نقصانسز كمالِ ذاتيسنى إثبات ايدرلر. چونكه بديهيدر كه، بر أثرده كمال، او أثرڭ منشأ و مبدئى اولان فعلڭ كمالنه دلالت ايدر. فعلڭ كمالى ايسه، إسمڭ كمالنه و إسمڭ كمالى، صفتڭ كمالنه و صفتڭ كمالى، شأنِ ذاتينڭ كمالنه و شأنڭ كمالى، او ذاتِ ذىشئونڭ كمالنه، حدسًا و ضرورةً و بداهةً دلالت ايدر.

مثلا: ناصلكه قصورسز بر قصرڭ مكمّل اولان نقوش و تزييناتى، آرقه‌لرنده بر اوسته أفعالنڭ مكمّليتنى گوسترر. او أفعالڭ مكمّليتى، او فاعل اوسته‌نڭ رتبه‌لرينى گوسترن عنوانلرى و إسملرينڭ مكمّليتنى گوسترر. و او أسما و عنوانلرينڭ مكمّليتى، او اوسته‌نڭ صنعتنه دائر صفتلرينڭ مكمّليتنى گوسترر. و او صنعت و صفتلرينڭ مكمّليتى، او صنعت صاحبنڭ شئونِ ذاتيه دينلن قابليت و إستعدادِ ذاتيه‌سنڭ مكمّليتنى گوسترر. و او شئون و قابليتِ ذاتيه‌نڭ مكمّليتى، او اوسته‌نڭ ماهيتِ ذاتيه‌سنڭ مكمّليتنى گوسترديگى مِثللو... عينًا اويله ده: شو قصورسز، فطورسز

سرّينه مظهر اولان شو آثارِ مشهودهِٔ عالم، شو موجوداتِ منتظمهِٔ كائناتده اولان صنعت ايسه· بِالمشاهده بر مؤثّرِ ذى الإقتدارڭ كمالِ أفعالنه دلالت ايدر. او كمالِ أفعال ايسه، بِالبداهه او فاعلِ ذو الجلالڭ كمالِ أسماسنه دلالت ايدر. او كمالِ أسما ايسه، بِالضروره او أسمانڭ مسمّاءِ ذو الجمالنڭ كمالِ صفاتنه دلالت و شهادت ايدر. او كمالِ صفات ايسه، بِاليقين او موصوفِ ذو الكمالڭ كمالِ شئوننه دلالت و شهادت ايدر. او كمالِ شئون ايسه، بِحقّ اليقين او ذىشئونڭ كمالِ ذاتنه اويله دلالت ايدر كه، بتون كائناتده گورونن بتون أنواعِ كمالات، اونڭ كمالنه نسبةً سونوك بر ظلِّ ضعيف صورتنده بر ذاتِ ذو الكمالڭ آياتِ كمالى و رموزِ جلالى و إشاراتِ جمالى اولديغنى گوسترر.