Dördüncü Kelime

zaman, hasenâtı seyyiâta galibiyeti mağlubiyeti noktasında hükmeyler.

Hem seyyiâtın esbabı çok ve vücudları kolay olduğundan, bazen bir tek hasene ile çok seyyiâtını örter. Demek bu dünyada, o adâlet-i İlâhiye noktasında muamele gerektir.Eğer bir adamın iyilikleri fenalıklarına kemmiyeten veya keyfiyeten ziyâde gelse, o adam muhabbete ve hürmete müstehaktır. Belki kıymetdar bir tek hasene ile, çok seyyiatına nazar-ı afv ile bakmak lâzımdır.Halbuki insan; fıtratındaki zulüm damarıyla, şeytanın telkiniyle, bir zâtın yüz hasenatını bir tek seyyie yüzünden unutur, mü'min kardeşine adâvet eder, günahlara girer. Nasıl bir sinek kanadı göz üstüne bırakılsa; bir dağı setreder, göstermez. Öyle de:İnsan, garaz damarıyla, sinek kanadı kadar bir seyyie ile dağ gibi hasenâtı örter, unutur, mü'min kardeşine adâvet eder. İnsanların hayât-ı içtimaiyesinde bir fesad âleti olur.

* * *

Dördüncü Kelime:Bütün hayatımda, hayât-ı içtimâiye-i beşeriyeden kat'î bildiğim ve tahkikatların bana verdiği netice şudur ki:

Muhabbete en lâyık şey muhabbettir ve husûmete en lâyık sıfat husûmettir.

Yâni hayât-ı içtimaiye-i beşeriyeyi temin eden ve saâdete sevk eden muhabbet ve sevmek sıfatı, en ziyâde sevilmeğe ve muhabbete lâyıktır. Ve hayât-ı içtimaiye-i beşeriyeyi zîr ü zeber eden düşmanlık ve adâvet, her şeyden ziyâde nefrete ve adâvete ve ondan çekilmeğe müstehak ve çirkin ve muzır bir sıfattır. Bu hakikat Risale-i Nur'un "Yirmiikinci Mektub"unda izahıyla beyan edildiğinden burada kısa bir işaret ediyoruz. Şöyle ki:

Husûmet ve adâvetin vakti bitti. İki harb-i umumî adâvetin ne kadar fena ve tahrip edici ve dehşetli zulüm olduğunu gösterdi. İçinde hiçbir fayda olmadığı tezâhür etti. Öyle ise, düşmanlarımızın seyyiatı –tecâvüz olmamak şartıyla– adâvetinizi celbetmesin. Cehennem ve azab-ı İlâhî kâfidir onlara...

Bazen insanın gururu ve nefisperestliği, şuursuz olarak ehl-i îmâna karşı haksız olarak adâvet eder, kendini haklı zanneder. Halbuki, bu husumet ve adâvetle, ehl-i îmâna karşı muhabbete vesile olan îman, İslâmiyet ve cinsiyet gibi kuvvetli esbabı istihfaf etmektir, kıymetlerini tenzil etmektir.