İkinci Hakikat

o nihayetsizliğe nihayet veren bir şirke meydan vermesi ve müsaade etmesi, hiçbir vecihle mümkün değildir. Fıtratını bozmayan hiçbir akıl kabul etmez.

İşte şirk, kibriyaya dokunması ve celâlin izzetine dokundurması ve azametine ilişmesi cihetiyle öyle bir cinayettir ki: Hiç kâbil-i afv olmadığını, Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyan azîm tehdit ile

fermân ediyor.

İkinci Hakikat:Kâinatta tasarrufları görünen ef'âl-i Rabbâniyenin ıtlak ve ihâta ve nihayetsiz bir surette zuhurlarıdır. Ve o fiilleri takyid ve tahdid eden, yalnız hikmet ve iradedir ve mazharların kabiliyetleridir. Ve serseri tesadüf ve şuursuz tabiat ve kör kuvvet ve câmid esbab ve kayıtsız ve her yere dağılan ve karıştıran unsurlar, o gayet mîzanlı ve hikmetli ve basîrâne ve hayatdârâne ve muntazam ve muhkem olan fiillere karışamazlar, belki Fâil-i Zülcelâl'in emriyle ve iradesiyle ve kuvvetiyle zâhirî bir perde-i kudret olarak istimâl olunuyorlar.

Hadsiz misallerinden üç misali:Sûre-i

Nahl'in bir sahifesinde birbirine muttasıl üç âyetin işaret ettikleri üç fiilin, hadsiz nüktelerinden Üç Nüktesi'ni beyan ederiz.

Birincisi:

Evet balarısı, fıtratça ve vazifece öyle bir mu'cize-i kudrettir ki: Koca Sûre-i Nahl, onun ismiyle tesmiye edilmiş. Çünkü, o küçücük "bal makinesi"nin zerrecik başında, onun ehemmiyetli vazifesinin mükemmel programını yazmak ve küçücük karnında taamların en tatlısını koymak ve pişirmek ve süngücüğünde zîhayat âzâları tahrip etmek ve öldürmek hâsiyetinde bulunan zehiri o uzuvcuğuna ve cismine zarar vermeden yerleştirmek; nihayet dikkat ve ilim ile ve gayet hikmet ve irade ile ve tam bir intizam ve muvâzene ile olduğundan, şuursuz, intizamsız, mîzansız olan tabiat ve tesadüf gibi şeyler elbette müdahale edemezler ve karışamazlar.

İşte, bu üç cihetle mu'cizeli bu sanat-ı İlâhiye'nin ve bu fiil-i Rabbâniyenin, bütün zemin yüzünde hadsiz arılarda, aynı hikmetle, aynı dikkatle, aynı mîzanda, aynı anda, aynı tarzda zuhuru ve ihâtası, bedâhetle vahdeti isbat eder.