Divan-ı Harb-i Örfî — Sayfa 70

nemâ bulsa, herkesin istidadı ve fikr-i münevverinin dal ve budakları şecere-i tûbâ gibi her tarafa açacaktır. Ve şarkın garba nisbetini, seherin guruba nisbeti gibi edecektir. Eğer süst-ü ataletle ve sümum-u ağraz ile kurutulmazsa.

Dördüncü Hakikat:Şeriat-ı garrâ, Kelâm-ı Ezelî'den geldiğinden ebede gidecektir. Zira şecere-i meylü'l-istikmâl-i âlemin dalı olan insandaki meylü't-terakkinin mahsul ve semeresi olan istidadın telâhuk-u efkârla hasıl olan netâicinin teşerrüb ve tegaddi ile büyümesi nisbetinde, Şeriat-ı garrâ aynen maddî zîhayat gibi tevessü ve intibak edeceğinden ezelden gelip ebede gideceğine bürhan-ı bâhirdir. Asr-ı Saadet olan sadr-ı evvelin hürriyet ve adalet ve müsâvâtı bahusus o zamanda delil-i kat'îdir ki; Şeriat-ı garrâ müsavatı ve adaleti ve hakikî hürriyeti cemi revâbıt ve levâzımatıyla câmi'dir. İmam-ı Ömer (R.A.), İmam-ı Ali (R.A.) ve Salahaddin-i Eyyubî âsârı bu müddeaya delil-i alenîdir. Buna binaen kat'iyyen hükmediyorum: Şimdiye kadar noksaniyetimiz ve tedenniyatımız, sû-i ahvalimiz dört sebepten gelmiş:

1 - Şeriat-ı garrânın adem-i mürâât-ı ahkâmından,