Onuncu Kelime

yanında bulunan böyle bir Mutasarrıf-ı Rahîm'i, bir Rabb-ı Hakîm'i tanımayan ve inkara sapana, elbette

ayetinin dediği gibi, Cehennem ona kızıyor ve kızışıyor ve "Hadsiz azâbıma müstehaktır, merhamete hiç lâyık değildir." diye lisan-ı hâl ile der.

Onuncu Kelime:

dir. Bundaki hüccete gayet kısa bir işaret şudur:

Bu misâfirhâne-i dünyaya gelen her zîşuur, gözünü açtıkça görür ki: Bir kudret, bütün kâinatı kabzasında tutmuş ve nihâyetsiz, hiç şaşırmayan ezelî, ihâtalı bir ilim ve gayet dikkatli, hiç mîzansız, faydasız hareket etmeyen bir sermedî hikmet ve inayet o kudretin içinde bulunup, zerrat ordusundan birtek zerreyi meczub mevlevî gibi döndürerek çok vazifelerde istihdam ettiği gibi; Küre-i Arz'ı aynı anda, aynı kanunla bir senede yirmidört bin senelik bir dâirede yine bir meczub mevlevî misillû gezdirir. Mevsimlerin mahsulâtlarını hayvan ve insanlara getirdiği aynı kanunla, aynı zamanda Güneş'i bir mekik, bir çıkrık yaparak merkezinde cezbedarâne ve câzibekârâne döndürüp, Manzume-i Şemsiye ordusu olan seyyarat yıldızlarını kemâl-i mîzan ve intizamla

vazifelerde çalıştırır. Ve aynı kudret; aynı zamanda, aynı kanun-u hikmetle zemin sahifesinde yüzbinler kitap hükmünde yüzbinler nevileri beraber, birbiri içinde, iltibassız, sehivsiz yazar, Haşr-i Âzam'ın binler nümûnelerini izhar eder. Ve aynı kudret, aynı zamanda hava sahifesini bir yazar-bozar tahtasına çevirir. Bütün zerrelerini birer kalem uçları ve o kitabın noktaları hükmünde emir ve irâdenin onlara tayin ettiği vazifelerinde istimâl ederek ve bütün o zerrelere herbirine öyle bir kâbiliyet vermiş ki; güya bütün sözleri ve konuşmaları bilir gibi alır, neşreder, şaşırmaz. Küçücük birer kulak, incecik birer lisan olarak istihdam edip unsur-u hava, emir ve irâde-i İlahî'nin bir arşı olduğunu isbat eder.

İşte bu kısa işarete kıyasen, bu kâinatı bir muntazam şehir, bir mükemmel apartman ve misâfirhâne, bir mu'cizatlı kitap ve Kur'ân hükmüne getirip, hey'et-i mecmuasından tâ bir zerreye kadar bütün mahlûkât tabakalarını ve dâirelerini ve tâifelerini mîzan-ı ilim ve nizam-ı hikmetle kabzasına alan, tasarruf eden; kudreti içinde hikmetini, rahmetini gösteren ve rubûbiyet-i mutlakası içinde mevcudiyetini ve vahdaniyetini güneş ve gündüz gibi bildirip tanıttırmasına mukâbil, îmânla tanımak ve