Elhüccetüzzehra — Sayfa 107

âzâlarını basit, câmid, ölü bir maddeden zîhayât olarak gayet san'atlı yaratmak.. meselâ insanı ayrı ayrı yüz cihazatı ile bir katre sudan icad etmek ve kuşu pek çok âlât ve muhtelif cihazlarıyla bir basit yumurtadan inşâ edip mu'cizatlı suret giydirmek ve ağacı dal, budak ve mütenevvi âzâ ve eczasıyla basit, câmid "karbon, azot, müvellidü'l-mâ, müvellidü'lhumuza"dan terekküp eden bir küçük çekirdekten çıkarmak; muntazam, meyveli bir şekil giydirmek, elbette ve elbette bedahetle, şüphesiz kat'iyyetle vücub ve zaruret ve lüzum derecesinde isbât eder ki; o herbir masnua bütün zerrât ve eczasıyla ve suret ve mâhiyetiyle bir Kadîr-i Mutlak'ın irâde ve meşietiyle ve ihtiyar ve kasdıyla o mahsus, mükemmel vaziyet veriliyor. Ve herşeye şâmil bir irâdenin taht-ı hükmündedir. Ve bu tek masnûun bu şüphesiz tarzda İrâde-i İlâhiye'ye delâleti gösteriyor ki, bütün masnuât; hadsiz, nihâyetsiz ve güneş ve gündüz gibi zâhir bir kat'iyyette, her şeye şâmil İrâde-i İlahiye'ye, adetlerince şehâdetler ve bir Kadîr-i Mürîd'in vücûb-u vücuduna hadsiz hüccetlerdir.

Hem ilm-i İlahî'nin sâbıkan mezkûr bütün delilleri, aynen irâdenin dahi delilleridir. Çünkü, ikisi kudretle beraber iş görüyorlar. Biri