Ene ve Zerre kitabının "İkinci Nokta" bölümü 42. sayfada başlar. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; bölümün metni aşağıda basılı nüsha görünümüyle verilmiştir. Kitabın tamamı: Ene ve Zerre.

hüviyet ve suretlerinden pek çok nukuş-u misâliye ve çok mânidar nüsûc-u levhiyeyi îcad ediyor. Demek zerreyi tahrik eden; şu makâsıd-ı azîmeyi, şu hikem-i cesîmeyi gösteren bir Zât'tır. Yoksa her bir zerrede, Güneş gibi bir dimağ bulunması lâzım gelir.

Daha bu beş nümûne gibi belki beş bin hikmetle tahrik olunan zerrâtın tahavvülâtını, o akılsız feylesoflar hikmetsiz zannetmişler ve hakikatta; biri enfüsî, diğeri âfâkî iki hareket-i cezbekârânede zikir ve tesbih-i İlâhî ile Mevlevî gibi zikreden ve deverana kalkan o zerreleri, kendi kendine, sersem gibi dönüp oynuyorlar zu'metmişler.

İşte bundan anlaşılıyor ki; onların ilimleri ilim değil; cehildir. Hikmetleri; hikmetsizliktir.

(Üçüncü Nokta'da altıncı uzun bir hikmet daha söylenecektir.)

İKİNCİ NOKTA:Her bir zerrede, Vâcibü'lVücud'un vücuduna ve vahdetine iki şahid-i sâdık vardır. Evet, zerre; acz ve cümûduyla beraber şuurkârâne büyük vazifeleri yapmakla, büyük yükleri kaldırmakla Vâcibü'l-Vücud'un vücuduna kat'î şehâdet ettiği gibi, harekâtında nizamât-ı umumiyeye tevfik-i hareket edip her girdiği yerde ona mahsus nizâmâtı müraât

Sayfa 43

etmekle, her yerde kendi vatanı gibi yerleşmesiyle; Vâcibü'l-Vücud'un vahdetine ve mülk ve melekûtun mâliki olan Zât'ın ehadiyetine şehâdet eder. Yani, zerre kimin ise, gezdiği bütün yerler de onundur. Demek zerre, –çünkü âcizdir, yükü nihâyetsiz ağırdır ve vazifeleri nihâyetsiz çoktur– bir Kadîr-i Mutlak'ın ismiyle, emriyle kàim ve müteharrik olduğunu bildirir.

Hem, kâinatın nizamât-ı külliyesini bilir bir tarzda tevfik-i hareket etmesi ve her yere mânisiz girmesi; tek bir Alîm-i Mutlak'ın kudretiyle, hikmetiyle işlediğini gösterir.

Evet, nasılki bir nefer; takımında, bölüğünde, taburunda, alayında, fırkasında ve hâkeza.. her bir dairede birer nisbeti ve o nisbete göre birer vazifesi olduğunu ve o nisbetleri, o vazifeleri bilmekle tevfik-i hareket etmek; nizamât-ı askeriye tahtında tâlim ve tâlimât görmekle bütün o dairelere kumanda eden bir tek kumandân-ı âzamın emrine ve kanununa tebaiyetle oluyor.

Öyle de; her bir zerre, birbiri içindeki mürekkebâtta birer münâsip vaziyeti, ayrı ayrı maslahatlı birer nisbeti, ayrı ayrı muntazam birer vazifesi, ayrı ayrı hikmetli neticeleri

Sayfa 42 Okuyucuda devam et

İkinci Nokta

Ene ve Zerre uygulamada, çevrimdışı