Ene ve Zerre — Sayfa 42

hüviyet ve suretlerinden pek çok nukuş-u misâliye ve çok mânidar nüsûc-u levhiyeyi îcad ediyor. Demek zerreyi tahrik eden; şu makâsıd-ı azîmeyi, şu hikem-i cesîmeyi gösteren bir Zât'tır. Yoksa her bir zerrede, Güneş gibi bir dimağ bulunması lâzım gelir.

Daha bu beş nümûne gibi belki beş bin hikmetle tahrik olunan zerrâtın tahavvülâtını, o akılsız feylesoflar hikmetsiz zannetmişler ve hakikatta; biri enfüsî, diğeri âfâkî iki hareket-i cezbekârânede zikir ve tesbih-i İlâhî ile Mevlevî gibi zikreden ve deverana kalkan o zerreleri, kendi kendine, sersem gibi dönüp oynuyorlar zu'metmişler.

İşte bundan anlaşılıyor ki; onların ilimleri ilim değil; cehildir. Hikmetleri; hikmetsizliktir.

(Üçüncü Nokta'da altıncı uzun bir hikmet daha söylenecektir.)

İKİNCİ NOKTA:Her bir zerrede, Vâcibü'lVücud'un vücuduna ve vahdetine iki şahid-i sâdık vardır. Evet, zerre; acz ve cümûduyla beraber şuurkârâne büyük vazifeleri yapmakla, büyük yükleri kaldırmakla Vâcibü'l-Vücud'un vücuduna kat'î şehâdet ettiği gibi, harekâtında nizamât-ı umumiyeye tevfik-i hareket edip her girdiği yerde ona mahsus nizâmâtı müraât