Ene ve Zerre — Sayfa 32

Evet, tahavvülât-ı zerrât; (Hâşiye) alem-i gaybdan olan her şeyin geçmiş aslında ve gelecek neslindeki intizâmâta medâr ve ilim ve

(Hâşiye): İkinci Maksad'ın tahavvülât-ı zerrâtın tarifine dair olan uzun cümlenin hâşiyesidir. Kur'ân-ı Hakîm'de "İmâm-ı Mübîn" ve "Kitâb-ı Mübîn", mükerrer yerlerde zikredilmiştir. Ehl-i tefsir, "İkisi birdir."; bir kısmı, "Ayrı ayrıdır." demişler. Hakikatlarına dair beyanâtları muhteliftir. Hülâsa: "İlm-i İlâhî'nin ünvanlarıdır." demişler. Fakat Kur'ân'ın feyzi ile şöyle kanâatım gelmiş ki: "İmâm-ı Mübîn", ilim ve emr-i İlâhî'nin bir nev'ine bir ünvandır ki; âlem-i şehâdetten ziyâde âlem-i gayba bakıyor. Yani; zaman-ı halden ziyade mâzi ve müstakbele nazar eder. Yani; herşeyin vücûd-u zâhirîsinden ziyade aslına, nesline ve köklerine ve tohumlarına bakar, Kader-i İlâhînin bir defteridir. Şu defterin vücudu, Yirmialtıncı Söz'de, hem Onuncu Söz'ün hâşiyesinde isbat edilmiştir. Evet; şu "İmâm-ı Mübîn", bir nev'i ilim ve emr-i İlâhî'nin bir ünvanıdır. Yani; eşyanın mebâdîleri ve kökleri ve asılları, kemâl-i intizam ile eşyanın vücudlarını gayet sanatkârâne intac etmesi cihetiyle; elbette desâtir-i ilm-i İlâhî'nin bir defteri ile tanzim edildiğini gösteriyor ve eşyanın neticeleri, nesilleri, tohumları; ileride gelecek mevcûdâtın programlarını, fihristelerini tazammun ettiklerinden elbette evâmir-i İlâhiye'nin bir küçük mecmuası olduğunu bildiriyorlar. Meselâ; bir çekirdek, bütün ağacın teşkilâtını tanzim edecek olan programları ve fihristeleri ve o fihriste ve programları tayin eden o evâmir-i tekvîniyenin küçücük bir mücessemi hükmünde denilebilir. Elhâsıl; "İmâm-ı Mübîn", mâzi ve müstakbelin ve âlem-i gaybın etrafında dal budak salan şecere-i hilkatın bir programı, bir fihristesi hükmündedir. Şu mânadaki "İmâm-ı Mübîn", kader-i İlâhî'nin bir defteri, bir mecmua-i desâtiridir. O desâtirin imlâsı ile ve hükmü ile zerrât, vücûd-u eşyadaki hidematına ve harekâtına sevkedilir. Amma "Kitâb-ı Mübîn" ise, âlem-i gaybdan ziyade, âlem-i şehâdete bakar. Yani; mâzi ve müstakbelden ziyade, zaman-ı hâzıra nazar eder ve ilim ve emirden ziyade, kudret ve irâde-i İlâhiye'nin bir ünvanı, bir defteri, bir kitabıdır. "İmâm-ı Mübîn", Kader defteri ise; "Kitâb-ı Mübîn", Kudret defteridir. Yani; her şey vücudunda, mâhiyetinde ve sıfât ve şuûnatında kemâl-i sanât ve intizamları gösteriyor ki; bir kudret-i kâmilenin desâtiri ile ve bir irâde-i nâfizenin kavânîni ile vücud giydiriliyor. Suretleri tayin, teşhis edilip; birer miktar-ı muayyen, birer şekl-i mahsus veriliyor. Demek; o kudret ve irâdenin küllî ve umumî bir mecmua-i kavânîni, bir defter-i ekberi vardır ki; her bir şeyin hususî vücudları ve mahsus suretleri ona göre biçilir, dikilir, giydirilir. İşte şu defterin vücudu "İmâm-ı Mübîn" gibi kader ve cüz-i ihtiyarî mesâilinde isbat edilmiştir. Ehl-i gaflet ve dalâlet ve felsefenin ahmaklığına bak ki: Kudret-i Fâtıra'nın o Levh-i Mahfuzunu ve hikmet ve irâde-i Rabbâniyenin o basîrâne kitabının eşyadaki cilvesini, aksini, misâlini hissetmişler. Hâşâ, "Tabiât" nâmıyla tesmiye etmişler, körletmişler. İşte "İmâm-ı Mübîn"in imlâsı ile, yani kaderin hükmüyle ve düsturu ile kudret-i İlâhiye, îcad-ı eşyada her biri birer âyet olan silsile-i mevcûdâtı, "Levh-i Mahv, İsbat" denilen zamanın sahife-i misâliyesinde yazıyor, îcad ediyor, zerrâtı tahrik ediyor. Demek harekât-ı zerrât; o kitâbetten, o istinsahtan; mevcudât, âlem-i gaybdan âlem-i şehâdete ve ilimden kudrete geçmelerinde bir ihtizâzdır, bir harekâttır. Amma, "Levh-i Mahv, İsbat" ise, sâbit ve dâim olan Levh-i Mahfuz-u Âzam'ın daire-i mümkinatta, yani mevt ve hayata, vücud ve fenâya dâima mazhar olan eşyada mütebeddil bir defteri ve yazar bozar bir tahtasıdır ki, hakikat-ı zaman odur. Evet, her şeyin bir hakikatı olduğu gibi, zaman dediğimiz, kâinatta cereyan eden bir nehr-i azîmin hakikatı dahi "Levh-i Mahv, İsbat"taki kitâbet-i kudretin sahifesi ve mürekkebi hükmündedir. لاَ يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلاَّ اللّٰهُ¹⁵¹