Ene ve Zerre — Sayfa 6

Şu âyetin büyük hazinesinden tek bir cevherine işaret edeceğiz. Şöyle ki:

Gök, zemin, dağ tahammülünden çekindiği ve korktuğu emânetin müteaddit vücuhundan bir ferdi, bir vechi, "ene"dir. Evet "ene", zaman-ı Âdem'den şimdiye kadar âlem-i insaniyetin etrafına dal budak salan nuranî bir şecere-i tûbâ ile, müthiş bir şecere-i zakkumun çekirdeğidir. Şu azîm hakikata girişmeden evvel, o hakikatın fehmini teshil edecek bir mukaddime beyan ederiz. Şöyle ki:

"Ene", künûz-u mahfiye olan Esmâ-i İlâhiyenin anahtarı olduğu gibi, kâinatın tılsım-ı muğlakının dahi anahtarı olarak bir muammâyı müşkilküşâdır, bir tılsım-ı hayretfezâdır. O "ene" mâhiyetinin bilinmesiyle, o garip muamma, o acip tılsım olan "ene" açılır ve kâinât tılsımını ve âlem-i vücûbun künûzunu dahi açar. Şu mes'eleye dair "Şemme" isminde bir Risale-i Arabiye'mde şöyle bahsetmişiz ki: Âlemin miftahı insanın elindedir ve nefsine takılmıştır. Kâinât kapıları zâhiren açık görünürken hakikaten kapalıdır. Cenâb-ı Hak, emânet cihetiyle insana "ene" namında öyle bir miftah vermiş ki; âlemin bütün kapılarını açar ve öyle tılsımlı bir enâniyet vermiş ki; Hallâk-ı Kâinat'ın künûz-u mahfiyesini onun ile