Esasat-ı Nuriye — Sayfa 351

tefekkürat-ı imaniyeye ait bulunması ve Nakşî tarikatında hafî zikrin ehemmiyeti ise, bu çok kıymettar tefekkürün bir nev'i olmasıdır diye tâlim ederdi.» (Şualar sh: 166)

Bediüzzaman Hazretleri, Muhakemat eserinin unsur-u belâgat kısmında üslûbun ehemmiyetli unsurlarını anlatırken diyor ki:

«Üslûbun esasları üçtür:

Birincisi:Üslûb-u mücerreddir. Seyyid Şerif'in ve Nasıruddin-i Tusî'nin sade olan ma'raz-ı kelâmları gibi…

İkincisi:Üslûb-u müzeyyendir. Abdülkahir'in "Delail-ül İ'caz ve "Esrar-ül Belâga"sındaki müşa'şa ve parlak kelâmı gibi…

Üçüncüsü:Üslûb-u âlîdir. Sekkakî ve Zemahşerî ve İbn-i Sina'nın bazı muhteşem kelâmları gibi… Veyahut şu kitabın mealindeki arabiyy-ül ibare, lâsiyyema makale-i sâlisedeki müşevveş fakat muhkem parçaları gibi. Zira mevzuun ulviyeti, şu kitabı üslûb-u âlî'ye ifrağ etmiştir. Yoksa benim san'atımın te'siri cüz'îdir.

Elhasıl:Eğer İlahiyat ve usûl bahis ve tasvirinde isen, şiddet ve kuvvet ve heybeti tazammun eden üslûb-u âlîden ayrılmamak gerektir.

Eğer hitabiyat ve iknaiyatta isen, zinet ve parlaklık ve tergib ve terhibi tazammun eden üslûb-u müzeyyeni elinden gelirse elden bırakma. Fakat gösteriş ve tasannu' ve avamperestane nümayiş etmemek gerektir.

Eğer muamelat ve muhaverat ve âlet olan ilimlerde isen vefa ve ihtisar ve selâmet ve selaset ve tabiiliği tekeffül eden ve sadeliği ile cemal-i zatiyeyi gösteren üslûb-u mücerrede iktisar et.» (Muhakemat sh: 98)

Bununla beraber Risale-i Nur gibi akla, kalbe ve hissiyata ders veren eserlerden daha iyi istifade edebilmek için, hitabetin güzelliği ile beraber muhatabda da gereken bazı hususiyetler vardır. O hususiyetler ise: Kur'andan alınan o manevî ilaçlara ihtiyacını hissetmek ve kendi manevî hastalıklarının farkında olup izalesini istemek ve bekadan başka hiçbir şeye razı olmayan ve vicdanın derinlerinde bulunan fıtrî aşk-ı bekanın faniyat âleminin boğucu dalgaları içinde vaveylalarını işiterek manevî imdad aramak haletlerinde olmak gibi şartlardır.