Beşinci Nükte

ve Kur'ân'ı dinlersen, âlâ-yı illiyyîne çıkar, kâinatın bir güzel takvimi olursun.

BEŞİNCİ NÜKTE: İnsan, şu dünyaya bir memur ve misafir olarak gönderilmiş, çok ehemmiyetli istîdat ona verilmiş. Ve o istîdâdâta göre ehemmiyetli vazifeler tevdî edilmiş. Ve insanı, o gayeye ve o vazifelere çalıştırmak için, şiddetli teşvikler ve dehşetli tehditler edilmiş. Başka yerde îzah ettiğimiz vazife-i insaniyetin ve ubudiyetin esasatını şurada icmal edeceğiz. Tâ ki, "Ahsen-i Takvîm" sırrı anlaşılsın.

İşte insan, şu kâinata geldikten sonra "iki cihet" ile ubûdiyeti var:

Bir ciheti; gâibane bir surette bir ubudiyeti, bir tefekkürü var.

Diğeri; hâzırâne, muhataba suretinde bir ubûdiyeti, bir münâcâtı vardır.

Birinci vecih şudur ki:Kâinatta görünen saltanat-ı rububiyeti, itaatkârâne tasdik edip kemalâtına ve mehasinine hayretkârane nezâretidir.

Sonra, Esmâ-i kudsiye-i İlâhiye'nin nukuşlarından ibâret olan bedi' san'atları, birbirinin nazar-ı ibretlerine gösterip dellâllık ve ilâncılıktır.

Sonra, herbiri birer gizli hazine-i mâneviye hükmünde olan Esmâ-i Rabbaniye'nin cevherlerini idrâk terazisiyle tartmak, kalbin kıymetşinaslığı ile takdirkârâne kıymet vermektir.

Sonra, kalem-i kudretin mektubâtı hükmünde olan mevcûdât sahifelerini, Arz ve Sema yapraklarını mütâlaa edip, hayretkârâne tefekkürdür.

Sonra, şu mevcûdattaki zînetleri ve latîf san'atları istihsankârâne temaşa etmekle, onların Fâtır-ı Zülcemâl'inin mârifetine muhabbet etmek ve onların Sâni-i Zülkemâl'inin huzuruna çıkmağa ve iltifatına mazhar olmaya bir iştiyaktır.

İkinci Vecih:Huzur ve hitap makamıdır ki; eserden müessire geçer, görür ki: Bir Sâni-i Zülcelâl, kendi san'atının mu'cizeleri ile kendini tanıttırmak ve bildirmek ister.

O da îman ile, mârifet ile mukabele eder.

Sonra görür ki: Bir Rabb-ı Rahîm, rahmetinin güzel meyveleriyle kendini sevdirmek ister.

O da, O'na hasr-ı muhabbetle, tahsis-i taabbüdle kendini O'na sevdirir.

Sonra görüyor ki: Bir Mün'im-i Kerîm, maddî ve mânevî nîmetlerin lezizleriyle onu perverde ediyor.