İkinci Nokta

Ve bu tek neticenin de yüzer cihetinden ve faydalarından mezkûr dört delile sâirleri kıyas edilse anlaşılır ki: Hakîkat-ı Haşriye'nin tahakkuku ve vukuu, insaniyetin ulvî hakikatı ve küllî haceti derecesinde kat'îdir. Belki, insanın midesindeki ihtiyacın vücûdu, taamların vücûduna delâlet ve şehadetinden daha zâhirdir ve daha ziyade tahakkukunu bildirir. Ve eğer bu hakîkat-ı haşriyenin neticeleri insaniyetten çıksa, o çok ehemmiyetli ve yüksek ve hayattar olan insaniyet mahiyeti, murdar ve mikrop yuvası bir lâşe hükmüne sukut edeceğini isbat eder. Beşerin idare ve ahlâk ve içtimaiyatı ile çok alâkadar olan içtimaiyyûn ve siyasiyyûn ve ahlâkiyyûnun kulakları çınlasın! Gelsinler, bu boşluğu ne ile doldurabilirler ve bu derin yaraları ne ile tedavi edebilirler?

İKİNCİ NOKTA:Hakîkat-ı Haşriye'nin hadsiz bürhanlarından sâir erkân-ı îmâniyeden gelen şehadetlerin hülâsasından çıkan bir bürhanı, gayet muhtasar bir surette beyan eder. Şöyle ki:

Hazret-i Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâm'ın risaletine delâlet eden bütün mu'cizeleri ve bütün delail-i nübüvveti ve hakkaniyetinin bütün bürhanları, birden hakikat-ı Haşriye'nin tahakkukuna şehadet ederek isbat ederler.

Çünkü, bu Zât'ın bütün hayatında bütün davaları, Vahdaniyet'ten sonra Haşir'de temerküz ediyor. Hem umum peygamberleri tasdik eden ve ettiren bütün mu'cizeleri ve hüccetleri, aynı hakikata şehadet eder.

Hem

kelimesinden gelen şehadeti bedahet derecesine çıkaran

şehadeti de aynı hakikate şehadet eder. Şöyle ki:

Başta Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyan'ın hakkaniyetini isbat eden bütün mu'cizeleri, hüccetleri ve hakikatları, birden hakîkat-ı Haşriye'nin tahakkukuna ve vukuuna şehadet edip isbat ederler. Çünkü, Kur'ân'ın hemen üçten birisi Haşirdir ve ekser kısa surelerinin başlarında gayet kuvvetli âyât-ı Haşriye'dir. Sarîhan ve işareten binler âyâtıyla aynı hakikatı haber verir, isbat eder, gösterir. Meselâ: