İkinci Sır

İKİNCİ SIR:Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyan, hadsiz kesret-i mahlûkatta tezâhür eden Vâhidiyet içinde ukûlü boğmamak için, dâima o vâhidiyet içinde Ehadiyet cilvesini gösteriyor. Yani, meselâ: Nasılki güneş, ziyâsıyla hadsiz eşyayı ihâta ediyor. Mecmu-u ziyâsındaki güneşin zâtını mülahaza etmek için gayet geniş bir tasavvur ve ihâtalı bir nazar lâzım olduğundan; güneşin zâtını unutturmamak için, herbir parlak şeyde güneşin zâtını, aksi vasıtasıyla gösteriyor ve her parlak şey, kendi kâbiliyetince güneşin cilve-i zâtîsiyle beraber ziyâsı, harâreti gibi hassalarını gösteriyor ve her parlak şey güneşi bütün sıfâtıyla kâbiliyetine göre gösterdiği gibi; güneşin ziyâ ve hararet ve ziyâdaki elvan-ı seb'a gibi keyfiyatlarının her birisi dahi, umum mukabilindeki şeyleri ihâta ediyor. Öyle de;

temsilde hata olmasın, Ehadiyet ve Samediyet-i İlâhiye, herbir şeyde, hususan zîhayatta, hususan insanın mahiyet âyinesinde bütün esmâsıyla bir cilvesi olduğu gibi; Vahdet ve Vâhidiyet cihetiyle dahi, mevcudat ile alâkadar herbir ismi bütün mevcudatı ihâta ediyor. İşte Vâhidiyet içinde ukûlü boğmamak ve kalbler Zât-ı Akdes'i unutmamak