Birinci Mes'ele-İ Mühimme

Onsekizinci Mektub

(Bu mektup, "Üç Mes'ele-i Mühimme"dir.)

Birinci Mes'ele-i Mühimme:

"Fütuhât-ı Mekkiye" sahibi Muhyiddîn-i Arab (K.S.) ve "İnsan-ı Kâmil" denilen meşhur bir kitabın sahibi Seyyid Abdülkerîm (K.S.) gibi evliyâ-i meşhure; Küre-i Arz'ın tabakât-ı seb'asından ve Kaf Dağı arkasındaki Arz-ı Beyzâ'dan ve Fütuhât'ta Meşmeşiye dedikleri acâibden bahsediyorlar; "gördük" diyorlar. Acaba bunların dedikleri doğru mudur? Doğru ise; halbuki, bu yerlerin yerde yerleri yoktur.

Hem Coğrafya ve fen, onların bu dediklerini kabul edemiyor. Eğer doğru olmazsa, bunlar nasıl veli olabilirler? Böyle hilâf-ı vâki ve hilâf-ı hak söyleyen nasıl ehl-i hakikat olabilir?

Elcevap:Onlar ehl-i hak ve hakikattırlar; hem ehl-i velâyet ve şuhûddurlar. Gördüklerini doğru görmüşler, fakat ihâtasız olan hâlet-i şuhûdda ve rüya gibi rü'yetlerini tâbirde verdikleri hükümlerinde hakları olmadığı için, kısmen yanlıştır. Rüyadaki adam kendi rüyasını tâbir edemediği gibi, o kısım ehl-i keşf ve şuhûd dahi rü'yetlerini o halde iken kendileri tâbir edemezler. Onları tâbir edecek, "asfiyâ" denilen verâset-i nübüvvet muhakkikleridir. Elbette o kısım ehl-i şuhûd dahi, asfiyâ makamına çıktıkları zaman, Kitap ve Sünnet'in irşadıyla yanlışlarını anlarlar, tashih ederler; hem etmişler.

Şu hakikatı izah edecek şu hikâye-i temsiliyeyi dinle. Şöyle ki:

Bir zaman ehl-i kalb iki çoban varmış. Kendileri ağaç kâsesine süt sağıp yanlarına bıraktılar. Kaval tâbir ettikleri düdüklerini, o süt kâsesi üzerine uzatmışlardı. Birisi "Uykum geldi." deyip yatar. Uykuda bir zaman kalır. Ötekisi yatana dikkat eder, bakar ki; sinek