Birinci Nükte

Nakşîlerin rüesâsından bir kısım, bu iki cümle ile kendilerine bir hatme-i mahsus yapıp muhtasar bir hatme-i Nakşiye hükmünde tutuyorlar. Mâdem o azîm âyetin meâlini bu iki cümle ifade ediyor. Biz bu iki cümlenin ifade ettiği iki hakikat-ı mühimmenin birkaç nüktesini beyan edeceğiz.

BİRİNCİ NÜKTE:Birinci defa

bir ameliyât-ı cerrahiye hükmünde kalbi mâsivâdan tecrit ediyor, kesiyor. Şöyle ki:

İnsan, mâhiyet-i câmiiyeti itibariyle mevcudatın hemen ekserîsiyle alâkadardır. Hem insanın mâhiyet-i câmiasında hadsiz bir istidâd-ı muhabbet dercedilmiştir. Onun için, insan da umum mevcudata karşı bir muhabbet besliyor. Koca dünyayı bir hanesi gibi seviyor. Ebedî Cennet'e bahçesi gibi muhabbet ediyor. Halbuki muhabbet ettiği mevcudat durmuyorlar, gidiyorlar. Firaktan daima azab çekiyor. Onun o hadsiz muhabbeti, hadsiz bir mânevî azâba medâr oluyor. O azâbı çekmekte kabahat, kusur ona aittir. Çünkü kalbindeki hadsiz istidâd-ı muhabbet, hadsiz bir cemâl-i bâkiye mâlik bir zâta tevcih etmek için verilmiş. O insan, sû-i istîmâl ederek o muhabbeti fâni

mevcudata sarfettiği cihetle kusur ediyor, kusurun cezasını, firakın azâbıyla çekiyor.

İşte bu kusurdan teberri edip o fâni mahbubattan kat-ı alâka etmek, o mahbublar onu terketmeden evvel o, onları terketmek cihetiyle Mahbub-u Bâki'ye hasr-ı muhabbeti ifade eden

olan birinci cümlesi: "Bâki-i Hakikî yalnız Sensin. Mâsivâ fânidir. Fâni olan elbette bâki bir muhabbete ve ezelî ve ebedî bir aşka ve ebed için yaratılan bir kalbin alâkasına medâr olamaz." manasını ifade ediyor. "Mâdem o hadsiz mahbubat fânidirler, beni bırakıp gidiyorlar; onlar beni bırakmadan evvel ben onları

demekle bırakıyorum. Yalnız Sen bâkisin ve Senin ibkân ile mevcudat bekâ bulabildiğini bilip itikad ederim. Öyle ise Senin muhabbetinle onlar sevilir. Yoksa alâka-i kalbe lâyık değiller." demektir.

İşte bu hâlette kalb, hadsiz mahbubatından vazgeçiyor. Hüsün ve cemâlleri üstünde fânilik damgasını görür, alâka-i kalbi keser. Eğer kesmezse, mahbubları adedince mânevî cerihalar oluyor. İkinci cümle olan