Hakikat Nurları — Sayfa 114

gibi, herbir fiil dahi; bütün ef'âli, fâiline isnad eder. Çünkü görüyoruz ki, herbir fiil-i icadî, ekser mevcudatı ihâta edecek derecede geniş ve zerreden şümûsa kadar uzun birer kanun-u Hallâkıyet'in ucu olarak görünüyor. Demek o cüz'î fiil-i icadî sahibi kim ise, o mevcudatı ihâta eden ve zerreden şümûsa kadar uzanan kanun-u küllî ile bağlanan bütün ef'âlin fâili olmak gerektir. Evet bir sineği ihyâ eden, bütün hevâmı ve küçük hayvanatı icad eden ve Arz'ı ihyâ eden Zât olacaktır.

Hem mevlevî gibi zerreyi döndüren kim ise, müteselsilen mevcudatı tahrik edip, tâ Şems'i seyyâratıyla gezdiren aynı Zât olmak gerektir. Çünkü kanun bir silsiledir, ef'âl onun ile bağlıdır.

Demek nasıl herbir eser, bütün âsârı müessirine verir ve herbir fiil-i icadî, bütün ef'âli fâiline mâl eder, aynen öyle de; kâinattaki tecelli eden herbir isim, bütün isimleri kendi müsemmâsına isnad eder ve onun ünvanları olduğunu isbat eder. Çünkü kâinatta tecelli eden isimler, devâir-i mütedâhile gibi ve ziyâdaki elvân-ı seb'a gibi birbiri içine giriyor, birbirine yardım ediyor, birbirinin eserini tekmil ediyor, tezyin ediyor.