Hakikat Nurları — Sayfa 90

derecesinde görmektir. Şu sırr-ı gâmızın esası akrebiyet-i İlâhiye'nin inkişafıdır. Meselâ: Güneş bize yakındır; çünkü ziyâsı, harâreti ve misali âyinemizde ve elimizdedir. Fakat biz ondan uzağız. Eğer biz nurâniyet noktasında onun akrebiyetini hissetsek, âyinemizdeki misalî olan timsaline münasebetimizi anlasak, o vasıta ile onu tanısak; ziyâsı harâreti, heyeti ne olduğunu bilsek, onun akrebiyeti bize inkişaf eder ve yakınımızda onu tanıyıp münasebetdar oluruz. Eğer biz bu'diyetimiz nokta-i nazarından ona yakınlaşmak ve tanımak istesek, pek çok seyr-i fikrîye ve sülûk-u aklîye mecbur oluruz ki; kavânin-i fenniye ile fikren semâvata çıkıp semâdaki Güneş'i tasavvur ederek, sonra mâhiyetindeki ziyâ ve harâreti ve ziyâsındaki elvan-ı seb'ayı uzun uzadıya tedkikât-ı fenniye ile anladıktan sonra, birinci adamın kendi âyinesinde az bir tefekkürle elde ettiği kurbiyet-i mâneviyeyi ancak elde edebiliriz.

İşte şu temsil gibi, nübüvvet ve verâset-i nübüvvetteki velâyet, sırr-ı akrebiyetin inkişafına bakar. Velâyet-i sâire ise, ekseri kurbiyet esası üzerine gider. Bir çok merâtibde seyr ü sülûke mecbur olur.

İKİNCİ MAKAM:

O hâdisata sebebiyet veren ve fesadı çeviren