Hakikat Nurları — Sayfa 97

o acib tabakalar yerleşemez. Fakat âlem-i mana ve âlem-i misalde ve âlem-i berzah ve ervahta, küremizi bir çamın çekirdeği hükmünde farzetsek, ondan temessül ve teşekkül eden misalî şeceresi, o çekirdeğe nisbeten koca bir çam ağacı kadar olduğundan, bir kısım ehl-i şuhûd, seyr-i ruhânîlerinde, Arz'ın tabakalarından bazılarını âlem-i misalde pek çok geniş görüyorlar; binler sene bir mesafe tuttuklarını görüyorlar. Gördükleri doğrudur; fakat âlem-i misal, sûreten âlem-i maddîye benzediği için, iki âlemi memzuç görüyorlar; öyle tâbir ediyorlar. Âlem-i sahveye döndükleri vakit, mîzansız olduğu için, meşhudâtlarını aynen yazdıklarından hilâf-ı hakikat telakki ediliyor. Nasıl küçük bir âyinede büyük bir saray ile büyük bir bahçenin vücûd-u misâliyeleri onda yerleşir. Öyle de âlem-i maddînin bir senelik mesafesinde, binler sene vüs'atinde vücûd-u misalî ve hakâik-i mâneviye yerleşir.

Hâtime:Şu mes'eleden anlaşılıyor ki: Derece-i şuhûd, derece-i îmân-ı bilgaybdan çok aşağıdır. Yani, yalnız şuhûduna istinat eden bir kısım ehl-i velâyetin ihâtasız keşfiyatı, verâset-i nübüvvet ehli olan asfiyâ ve muhakkikînin şuhûda değil, Kur'ân'a ve vahye, gaybî fakat sâfi, ihâtalı, doğru hakâik-i îmâniyelerine