Zeyl

(Yirmialtıncı Söz'den)

Zeyl

(Bu küçücük zeylin büyük bir ehemmiyeti var. Herkese menfaatlidir.)

Cenâb-ı Hakk'a vâsıl olacak tarîkler pek çoktur. Bütün hak tarîkler Kur'ân'dan alınmıştır. Fakat tarîkatların bazısı, bazısından daha kısa, daha selâmetli, daha umumiyetli oluyor. O tarîkler içinde, kasır fehmimle Kur'ân'dan istifâde ettiğim "Acz ve fakr ve şefkat ve tefekkür" tarîkıdır.

Evet acz dahi aşk gibi, belki daha eslem bir tarîktir ki; ubûdiyet tarîkıyla mahbubiyete kadar gider.

Fakr dahi, Rahmân ismine îsal eder.

Hem şefkat dahi aşk gibi, belki daha keskin ve daha geniş bir tarîktir ki, Rahîm ismine îsal eder.

Hem tefekkür dahi aşk gibi, belki daha zengin, daha parlak, daha geniş bir tarîktir ki, Hakîm ismine îsal eder. Şu tarîk, hafî tarîkler misillû, "Letâif-i Aşere" gibi on hatve değil ve

tarîk-ı cehriye gibi "Nüfus-u Seb'a", yedi mertebeye atılan adımlar değil, belki"Dört Hatve"den ibârettir. Tarîkattan ziyâde hakikattır, şeriattır. Yanlış anlaşılmasın, acz ve fakr ve kusurunu, Cenâb-ı Hakk'a karşı görmek demektir. Yoksa onları yapmak veya halka göstermek demek değildir. Şu kısa tarîkın evrâdı: İttibâ-ı sünnettir; ferâizi işlemek, kebâiri terketmektir. Ve bilhassa namazı tâdil-i erkân ile kılmak, namazın arkasındaki tesbihâtı yapmaktır.

Birinci Hatveye:

âyeti işaret ediyor.

İkinci Hatveye:

âyeti işaret ediyor.

Üçüncü Hatveye:

âyeti işaret ediyor.

Dördüncü Hatveye:

âyeti işaret ediyor. Şu dört hatvenin kısa bir izahı şudur ki: