Hastalar Risalesi — Sayfa 36

meşrûdur. Fakat tesiri ve şifâyı, Cenâb-ı Hakk'tan bilmek gerektir. Dermanı o verdiği gibi, şifâyı da o veriyor.

Hâzık, mütedeyyin hekimlerin tavsiyelerini tutmak, ehemmiyetli bir ilaçtır.

Çünkü ekser hastalıklar sû-i istimâlâttan, perhizsizlikten ve israftan ve hatîattan ve sefâhetten ve dikkatsizlikten geliyor. Mütedeyyin hekim, elbette meşrû bir dairede nasihat eder ve vesâyada bulunur. Sû-i istimâlâttan, isrâfâttan men eder, teselli verir. Hasta, o vesâya ve o teselliye itimat edip hastalığı hafifleşir; sıkıntı yerinde bir ferahlık verir.

Amma vehmî hastalık kısmı ise, onun en müessir ilacı, ehemmiyet vermemektir. Ehemmiyet verdikçe o büyür, şişer. Ehemmiyet vermezse küçülür, dağılır. Nasılki arılara iliştikçe, insanın başına üşüşürler; aldırmazsan dağılırlar. Hem karanlıkta gözüne sallanan bir ipten gelen bir hayâle ehemmiyet verdikçe büyür. Hatta bazen onu dîvâne gibi kaçırır; ehemmiyet vermezse, âdi bir ipin yılan olmadığını görür, başındaki telâşına güler.

Bu vehmî hastalık çok devam etse, hakikata inkılâb eder. Vehham ve asabi insanlarda fenâ bir hastalıktır. Habbeyi kubbe yapar,