Hizmet Düsturları — Sayfa 191

45. Düstur

Acz Ve Fakr

Acz Ve Fakr Nedir?

Acz: Bir mikroptan tut gökteki kuyruklu yıldıza varıncaya kadar insanın nihayetsiz düşmanları vardır. Bunlara karşı elindeki kuvveti hiç hükmünde olan cüz'-i ihtiyarî vardır. Elem ve acı sebebi olan maddi ve manevi varlıklar ve hadiselerden kendini korumada gücsüz kalmaktadır. Bu noktada insanın hadsiz aczi bulunmaktadır.

Fakr:İnsan, kâinatın ekser enva'ına muhtaç ve alâkadardır. İhtiyacatı âl emin her tarafına dağılmış, arzuları ebede kadar uzanmış... insan ruhundaki bu ihtiyaçları giderememe noktasında hadsiz fakrı vardır. Çünkü ruhen hadsiz ihtiyaçları var. Hadsiz ihtiyaç ise hadsiz fakrdır.

Hadsiz düşmana karşı İnsan nihayetsiz acizdir nokta-i istinada ihtiyacı vardır. O nokta-i istinad Kadîr-i Zülcelaldir.

Hadsiz ihtiyacata karşı İnsan nihayetsiz fakirdir nokta-i istimdada ihtiyacı vardır. O nokta-i istimdad Rahîm-i Zülcemaldir.

Üstadımız bu acz ve fakrı şöyle izah etmiştir.

-İşte ey mağrur nefsim! Sen o seyyahsın. Şu dünya ise, bir çöldür.Aczin ve fakrın hadsizdir.Düşmanın,hacatın nihayetsizdir. Madem öyledir; şu sahranın Mâlik-i Ebedî'si ve Hâkim-i Ezelî'sinin ismini al. Tâ, bütün kâinatın dilenciliğinden ve her hâdisatın karşısında titremeden kurtulasın.

Evet, bu kelime öyle mübarek bir definedir ki: Senin nihayetsiz aczin ve fakrın, seni nihayetsiz kudrete,rahmete rabtedip Kadîr-i Rahîm'in dergâhında aczi,fakrı en makbul bir şefaatçı yapar. S. 6

-İnsan, kâinatın ekser enva'ına muhtaç ve alâkadardır.İhtiyacatı âlemin her tarafına dağılmış,arzuları ebede kadar uzanmış... Bir çiçeği istediği gibi, koca bir baharı da ister. Bir bahçeyi arzu ettiği gibi, ebedî Cennet'i de arzu eder. Bir dostunu görmeğe müştak olduğu gibi, Cemil-i Zülcelal'i de görmeye müştaktır. Başka bir menzilde duran bir sevdiğini ziyaret etmek için o menzilin kapısını açmaya muhtaç olduğu gibi; berzaha göçmüş yüzde doksandokuz ahbabını ziyaret etmek ve firak-ı ebedîden kurtulmak için koca dünyanın kapısını kapayacak ve bir mahşer-i acaib olan âhiret kapısını açacak, dünyayı kaldırıp âhireti yerine kuracak ve koyacak bir Kadîr-i Mutlak'ın dergâhına ilticaya muhtaçtır.

İşte şu vaziyette bir insana hakikî Mabud olacak; yalnız, herşeyin dizgini elinde, herşeyin hazinesi yanında, herşeyin yanında nâzır, her mekânda hazır, mekândan münezzeh, acizden müberra, kusurdan mukaddes, nakıstan muallâ bir Kadîr-i Zülcelal,bir Rahîm-i Zülcemal,bir Hakîm-i Zülkemal olabilir. Çünki nihayetsiz hacat-ı insaniyeyi îfa edecek, ancak nihayetsiz bir kudret ve muhit bir ilim sahibi olabilir. Öyle ise, mabudiyete lâyık yalnız odur. S. 319

-İşte şu altı cihette ünsiyet ve teselli değil, belki dehşet ve vahşet aldığım onlara mukabil benim elimde bir cüz'-i ihtiyarîden başka hiçbir şey yoktur ki, ona dayanıp onunla mukabele edeyim.

(İman, o cüz'-i lâ-yetecezza hükmündeki cüz'-i ihtiyarî yerine, gayr-ı mütenahî bir kudrete istinad etmek için bir vesika verir ve belki iman bir vesikadır.)

Halbuki o cüz'-i ihtiyarî denilen silâh-ı insanî hem âciz,hem kısadır.Hem ayarı noksandır. İcad edemez, kesbden başka hiçbir şey elinden gelmez.

(İman, o cüz'-i ihtiyarîyi, Allah namına istimal ettirip, her şeye karşı kâfi getirir. Bir askerin cüz'î kuvvetini devlet hesabına istimal ettiği vakit, binler kuvvetinden fazla işler görmesi gibi.)