Hizmet Düsturları — Sayfa 290

70. Düstur

Meşveret Ve Şura

Onların işleri aralarında şura iledir.(Şura 38)

Şura, bir meseleyi veya hükmü, doğru ve isabetli tesbit edebilmek için, ehli olanlar arasında görüşüp teati-i efkâr yoluyla müzakerede bulunmak manasına gelir. Şûra, istişare kelimeleri de aynı manada kullanılır.

Dinin kat'î hükümlerinde, zaruriyatında ve muhkematında meşveret, yapılmaz. Onlar kat'i ve muayyendirler. Peygamberimiz (asm),hakkında vahiy olmayan alanlarda sahabeleriyle meşveret ederdi.

Mesela, Bedir savaşının evvelinde sahabeleriyle meşveret ederken ordunun yerleşme planı yapıldığında, sahabelerden Hubab bin Münzir (r.a)" Ya Resulullah, bu yerleşme yerini tayin etmenizi emreden, Allah mıdır? Yoksa sizin kanaatiniz midir?"Resulullah (s.a.v) yerin tayininin kendi kanaati ve fikri olduğunu ifade eder. Buna karşılık Hz. Hubab (r.a)" bana kalırsa su olan yere yerleşmemiz daha uygun ve isabetli olacaktır."Der. (İbnu Hişam, II, 272)

Hem meşverette iyi niyet ve ihtisas ve imanî ve İslamî nokta-i nazar esastır. Yani meşverete katılanlar, istişarede ele alınacak meselenin isabetli olan cihetini ve tercihi gereken maslahat-ı umumiye-i İslamiyesini keşfetmek niyet ve gayretine sahib olmalıdır. Yoksa kendi maksadlarını veya bağlı olduğu şahsın veya cemaatın menfaatını tahakkuk ettirmek niyetini taşıyanlarla yapılacak meşveret hak ve maslahat-ı islamiyeyi bulmaktan daha çok inşikaklara sebeb olur. Böyle meşveret, meşveret-i şer'iye değildir ve ibadet mahiyetini taşımaz ve mesuliyetlidir.

Din sahasında esasat ve zaruriyat denen sabit hükümler vardır.

Bir de ictihadî ahkâm-ı şer'iye vardır.

Bir de icraat ve tatbikat vardır.

Meşveret bu üçüncü kısımda caridir. Meşveretin lüzumunu bildiren ayette iş manasına gelen ( اَمْر) emr kelimesi geçmesi de manidardır.

Şurayı Emreden İfadeler Ve

Terkinde Hasıl Olan Mazarratlar

Risale-i Nurda, meşveret ve şuranın ehemmiyeti vurgulanmaktadır. Kur'anın emrettiği şurayı, hususi cemaatler kendi aralarında yapabilecekleri gibi alem-i İslam hatta umum milletler muvacehesinde de yapılabileceği ifade edilmiştir. Hatta kıtaların ve devletlerin ve asırların ve geçmiş ve geleceğin birbiriyle istişare etmesi lüzumuna dikkatleri çekmiştir. Ve şuranın adetullah kanunu olarak fıtratta cari bir düstur olduğuna, şurayı terk emenin vahim neticeler doğurduğuna, alem-i islamın hali hazırdaki fena vaziyetini misal olarak göstermektedir.

- ﹛* وَ شَاوِرْهُمْ فِى|﹜ ﹛اْلاَمْر * |﹜ emriyle, kardeşlerimle bir\meşverete muhtacım. E. 24

-Hizmet-i Kur'andaki kardeşlerimin nazarlarına arzedip meşveret etmek ve onların fikirlerini istimzac etmek ve beni ikaz etmek için şu kısmı yazdım, onlara müracaat ediyorum. M. 405

-Şimdi siz,mabeyninizde münakaşasız bir meşveret ediniz. Kararınızı kabul ederim. Ş. 327

-Fakat teenni ile, meşveret ile, ihtiyat ile bu kudsî mes'eleye çalışmak lâzımdır. E. 83

-Her ne ise.. siz meşveret le ne lâzımsa yaparsınız.Fakat ihtiyatla, telaşsız, velveleye vermemek lâzım. E. 144