Meşveret ve Şura i̇le Hareket Etmek

70. Düstur

Meşveret Ve Şura

Onların işleri aralarında şura iledir.(Şura 38)

Şura, bir meseleyi veya hükmü, doğru ve isabetli tesbit edebilmek için, ehli olanlar arasında görüşüp teati-i efkâr yoluyla müzakerede bulunmak manasına gelir. Şûra, istişare kelimeleri de aynı manada kullanılır.

Dinin kat'î hükümlerinde, zaruriyatında ve muhkematında meşveret, yapılmaz. Onlar kat'i ve muayyendirler. Peygamberimiz (asm),hakkında vahiy olmayan alanlarda sahabeleriyle meşveret ederdi.

Mesela, Bedir savaşının evvelinde sahabeleriyle meşveret ederken ordunun yerleşme planı yapıldığında, sahabelerden Hubab bin Münzir (r.a)" Ya Resulullah, bu yerleşme yerini tayin etmenizi emreden, Allah mıdır? Yoksa sizin kanaatiniz midir?"Resulullah (s.a.v) yerin tayininin kendi kanaati ve fikri olduğunu ifade eder. Buna karşılık Hz. Hubab (r.a)" bana kalırsa su olan yere yerleşmemiz daha uygun ve isabetli olacaktır."Der. (İbnu Hişam, II, 272)

Hem meşverette iyi niyet ve ihtisas ve imanî ve İslamî nokta-i nazar esastır. Yani meşverete katılanlar, istişarede ele alınacak meselenin isabetli olan cihetini ve tercihi gereken maslahat-ı umumiye-i İslamiyesini keşfetmek niyet ve gayretine sahib olmalıdır. Yoksa kendi maksadlarını veya bağlı olduğu şahsın veya cemaatın menfaatını tahakkuk ettirmek niyetini taşıyanlarla yapılacak meşveret hak ve maslahat-ı islamiyeyi bulmaktan daha çok inşikaklara sebeb olur. Böyle meşveret, meşveret-i şer'iye değildir ve ibadet mahiyetini taşımaz ve mesuliyetlidir.

Din sahasında esasat ve zaruriyat denen sabit hükümler vardır.

Bir de ictihadî ahkâm-ı şer'iye vardır.

Bir de icraat ve tatbikat vardır.

Meşveret bu üçüncü kısımda caridir. Meşveretin lüzumunu bildiren ayette iş manasına gelen ( اَمْر) emr kelimesi geçmesi de manidardır.

Şurayı Emreden İfadeler Ve

Terkinde Hasıl Olan Mazarratlar

Risale-i Nurda, meşveret ve şuranın ehemmiyeti vurgulanmaktadır. Kur'anın emrettiği şurayı, hususi cemaatler kendi aralarında yapabilecekleri gibi alem-i İslam hatta umum milletler muvacehesinde de yapılabileceği ifade edilmiştir. Hatta kıtaların ve devletlerin ve asırların ve geçmiş ve geleceğin birbiriyle istişare etmesi lüzumuna dikkatleri çekmiştir. Ve şuranın adetullah kanunu olarak fıtratta cari bir düstur olduğuna, şurayı terk emenin vahim neticeler doğurduğuna, alem-i islamın hali hazırdaki fena vaziyetini misal olarak göstermektedir.

- ﹛* وَ شَاوِرْهُمْ فِى|﹜ ﹛اْلاَمْر * |﹜ emriyle, kardeşlerimle bir\meşverete muhtacım. E. 24

-Hizmet-i Kur'andaki kardeşlerimin nazarlarına arzedip meşveret etmek ve onların fikirlerini istimzac etmek ve beni ikaz etmek için şu kısmı yazdım, onlara müracaat ediyorum. M. 405

-Şimdi siz,mabeyninizde münakaşasız bir meşveret ediniz. Kararınızı kabul ederim. Ş. 327

-Fakat teenni ile, meşveret ile, ihtiyat ile bu kudsî mes'eleye çalışmak lâzımdır. E. 83

-Her ne ise.. siz meşveret le ne lâzımsa yaparsınız.Fakat ihtiyatla, telaşsız, velveleye vermemek lâzım. E. 144

- Evvelâ:İhtiyat ve temkin ve meşveret etmek lâzımdır. Ş. 535

-Hazret-i İmam-ı Ali Radıyallahü Anh iki defa "Sırran tenevverat" demesi, Risale-i Nur perde altında tenevvür ve tenvir eder diye işaret ediyor. Mümkün olduğu kadar geçici rüzgârlara ehemmiyet vermeyiniz, bakmayınız. Zaten mabeyninizde samimî tesanüd ve meşveret-i şer'iye, sizi öyle şeylerden muhafaza eder. İçinizdeki şahs-ı mânevinin fikrini, o meşveretle bildirir. K. 130

-Hem şimdi nazar-ı dikkati Risale-i Nur şakirdlerine celb etmemek münasiptir diye düşünüyorum. Fakat yedi sene Harb-i Umumîye bakmayan ve yirmi beş sene gazeteleri okumayan, dinlemeyen bu kardeşinizin fikri, bu meselede sorulmaz.Asıl fikir sahibi, sizler ve Risale-i Nur'un has şakirdleri ve müdakkik nâşirleri, meşveretle, hususan Ispartadakilerle, maslahat ne ise yaparsınız. E. 109

-Bundan sonra her meselemizde emir, Risale-i Nur'un şahs-ı mânevîsini temsil eden has şakirdlerin ve sizlerindir.Benim de şimdi bir reyim var. E. 223

-Sâlisen: Bayramdan bir mikdar sonraya kadar burada kalmaklığımın bir sebebe binaen lüzumu var.Bir-iki ay sonra Medreset-üz Zehra erkânlarının kararıyla ve İstanbul ve Ankara üniversitelerindeki genç Said'lerin de muvafakatıyla nereyi benim için münasib görürseniz orayı kabul edeceğim.Madem hakikî vârislerim sizlersiniz ve şahsımdan bin derece ziyade dünyada vazifemi de görüyorsunuz. Bu hayat-ı fânideki son menzili sizin re'yinize bırakıyorum. Em. 20

-Bu defa Hâfız Ali'nin mektubunda büyük bir beşaret hissettik ki, Kur'an-ı Mu'ciz-ül Beyan'ımızı tab'edilecek esbab var, maniler yok. Madem mübarek Hüsrev geldi; en birinci hak, bu mes'elede onundur. Ve madem iki Ali ile Tahirî, Hâfız Mustafa, hârika tesanüdleriyle ve şimdiye kadar bütün Risale-i Nur talebelerini sevindiren ve ehl-i imanı memnun ve minnetdar eden meydandaki hizmetleriyle ve kahraman Rüşdü'nün lâ-yetezelzel sadakatıyla, Hüsrev'le beraber bu büyük ve ağır ve kıymetdar hizmet-i Kur'aniyeye kemal-i tesanüdle çalışmak lâzımdır.

Sakın, dikkat ediniz! İhtilaf-ı meşrebinizden ve zaîf damarlarınızdan ve derd-i maişet zaruretinizden ehl-i dalalet istifade edip, birbirinizi tenkid ettirmeye meydan vermeyiniz.Meşveret-i şer'iye ile re'ylerinizi teşettütten muhafaza ediniz.İhlas Risalesi'nin düsturlarını her vakit göz önünüzde bulundurunuz. Yoksa az bir ihtilaf, bu vakitte Risale-i Nur'a büyük bir zarar verebilir. Hattâ sizden saklamam, işte şimdi Feyzi de Emin de biliyorlar ki; mabeyninizde gayet ehemmiyetsiz bir tenkid, bize burada zarar veriyor gibi size, hiç bilmediğim halde, bu noktaya dair iki mektub yazdım ve ruhen çok endişe ediyordum. "Acaba yeni bir taarruz mu var?" diye muzdarib idim. K. 236

- * وَ اَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنْ * Ayet-i kerimesi,şûrayı esas olarak emrediyor.

Evet nasılki nev'-i beşerdeki "telahuk-u efkâr" ünvanı altında asırlar ve zamanların tarih vasıtasıyla birbiriyle meşvereti, bütün beşeriyetin terakkiyatı ve fünununun esası olduğu gibi;en büyük kıt'a olan Asya'nın en geri kalmasının bir sebebi, o şûra-yı hakikiyeyi yapmamasıdır.

Asya kıt'asının ve istikbalinin keşşafı ve miftahı, şûradır. Yani nasıl ferdler birbiriyle meşveret eder;taifeler, kıt'alar dahi o şûrayı yapmaları lâzımdır ki, üçyüz belki dörtyüz milyon İslâmın ayaklarına konulmuş çeşit çeşit istibdadların kayıdlarını, zincirlerini açacak, dağıtacak,meşveret-i şer'iye ile şehamet ve şefkat-i imaniyeden tevellüd eden hürriyet-i şer'iyedir ki, o hürriyet-i şer'iye, âdâb-ı şer'iye ile süslenip, garb medeniyet-i sefihanesindeki seyyiatı atmaktır. H. 60

-Hem de mana-yı meşrutiyete ibtila ve muhabbetimin sebebi şudur ki: Asya'nın ve Âlem-i İslâm'ın istikbalde terakkisinin birinci kapısı, meşrutiyet-i meşrua ve şeriat dairesindeki hürriyettir. Ve tali' ve taht ve baht-ı İslâm'ın anahtarı da meşrutiyetteki şûradır. D. 48

-İman ederim ki; umum âlem-i İslâm, millet-i insaniyede ve Âdem kavminde bir meclis-i meb'usan-ı mukaddese hükmüne geçecektir. Selef ve halef asırlar üzerinde birbirine bakıp mabeynlerinde bir encümen-i şûra teşkil edeceklerdir. Fakat birinci kısım olan ihtiyar babalar, sâkitane ve sitayişkârane dinleyeceklerdir. Mn. 80

-Meşrutiyet ve kanun-u esasî işittiğiniz mes'ele ise; hakikî adalet ve meşveret-i şer'iyeden ibarettir. Hüsn-ü telakki ediniz. Muhafazasına çalışınız.Zira, dünyevî saadetimiz meşrutiyettedir. Ve istibdaddan herkesten ziyade biz zarardîdeyiz.D. 13

-Cumhuriyet ve demokrat manasındaki meşrutiyet ve kanun-u esasî denilen adalet ve meşveret ve kanunda cem'-i kuvvetir.D. 61

Meşveretin Fayda Ve Maslahatları

-Nur'un Yirmibirinci Lem'a-i İhlasında izah edildiği gibi; haklı şûra ihlas ve tesanüdü netice verdiğinden, üç elif,