Hizmet Rehberi — Sayfa 270

Bir mes'ele daha var, o da çok ehemmiyetlidir. Hükm-ü Kur'ân'a göre, bu zamanda mimsiz medeniyetin îcâbâtından olarak hâcât-ı zaruriye dörtten yirmiye çıkmış. Tiryakilikle, görenekle ve itiyadla hâcât-ı gayr-ı zaruriye, hâcât-ı zaruriye hükmüne geçmiş. Âhirete îman ettiği halde zaruret var diye ve zaruret zannıyla dünya menfaati ve maişet derdi için dünyayı âhirete tercih ediyor.

Kırk sene evvel bir başkumandan beni bir parça dünyaya alıştırmak için bazı kumandanları, hatta hocaları benim yanıma gönderdi. Onlar dediler: "Biz şimdi mecburuz.

kaidesiyle Avrupa'nın bazı usûllerini, medeniyetin icablarını taklide mecburuz." dediler.

Ben de dedim:

"Çok aldanmışsınız. Zaruret sû-i ihtiyardan gelse kat'iyyen doğru değildir, haramı helâl etmez. Sû-i ihtiyardan gelmezse, yani zaruret haram yoluyla olmamış ise, zararı yok. Meselâ: Bir adam sû-i ihtiyarı ile haram