Hizmet Rehberi — Sayfa 80

Demek hakikî mârifetullah ve kemâlât-ı insaniye terk-i masiva ile olur.

Elcevap:Eğer insan yalnız bir kalbden ibaret olsaydı, bütün masivâyı terk, hatta esmâ ve sıfatı dahi bırakmak, yalnız Cenâb-ı Hakk'ın zâtına rabt-ı kalb etmek lâzım gelirdi. Fakat insanın akıl, ruh, sır, nefis gibi pek çok vazifedar letâifi ve hassaları vardır.

İnsan-ı kâmil odur ki: Bütün o letâifi, kendilerine mahsus ayrı ayrı tarîk-ı ubûdiyette, hakikat cânibine sevketmek ile sahabe gibi geniş bir dairede, zengin bir surette, kalb bir kumandan gibi, letâif askerleriyle kahramanâne maksada yürüsün. Yoksa kalb, yalnız kendini kurtarmak için askerini bırakıp tek başıyla gitmek, medâr-ı iftihar değil, belki netice-i ıztırardır...

(Sözler: 537)

* * *

Aradığımız hakikî tevhid, yalnız tasavvurdan ibaret bir mârifet değildir. Belki ilm-i Mantık'ta tasavvura mukabil ve mârifet-i tasavvuriyeden çok kıymettar ve bürhanın neticesi olan ve ilim denilen