Hutbe-i Şamiye — Sayfa 134

dâhiline girmiş zâtta; meylü't-tevsi' meylü't-tekemmüldür. Lâkaydlık ile hâricde sayılan zâtta meylü't-tevsi', meylü't-tahripdir. Fırtına ve zelzele zamanında; değil içtihad kapısını açmak, belki pencerelerini de kapatmak maslahattır. Lâübaliler ruhsatlarla okşanılmaz; azimetlerle, şiddetle ikaz edilir.

104 - Bîçare hakikatlar, kıymetsiz ellerde kıymetsiz olur.

105 - Küremiz hayvana benziyor, âsâr-ı hayat gösteriyor. Acaba yumurta kadar küçülse, bir nevi hayvan olmayacak mıdır? Veya bir mikrop küremiz kadar büyüse, ona benzemeyecek midir? Hayatı varsa, ruhu da vardır. Âlem, insan kadar küçülse, yıldızları zerrât ve cevahir-i ferdiye hükmüne geçse; o da bir hayvan-ı zîşuur olmayacak mıdır? Allah'ın böyle çok hayvanları var.

106 - Şeriat ikidir:

Birincisi:Âlem-i asgar olan insanın ef'âl ve ahvalini tanzim eden ve sıfat-ı kelâmdan gelen bildiğimiz şeriattır.

İkincisi:İnsan-ı ekber olan âlemin harekat ve sekenatını tanzim eden, sıfat-ı