Hutbe-i Şamiye — Sayfa 28

O mümânaat edenler çekilmeye başlıyorlar. Kırkbeş sene evvel o fecrin emâreleri göründü. Yetmişbir'de fecr-i sâdıkı başladı veya başlayacak. Eğer bu fecr-i kâzib de olsa, otuz-kırk sene sonra fecr-i sâdık çıkacak.

Evet hakâik-i İslâmiyet'in mâzi kıt'asını tamamen istilâsına sekiz dehşetli mânialar mümânaat ettiler.

Birinci, İkinci, Üçüncü Mâniler:Ecnebilerin cehli ve o zamanda vahşetleri ve dinlerine taassublarıdır. Bu üç mâni, mârifet ve medeniyetin mehâsini ile kırıldı, dağılmağa başlıyor.

Dördüncü ve Beşinci Mâniler:Papazların ve rûhânî reislerin riyâsetleri ve tahakkümleri ve ecnebilerin körükörüne onları taklid etmeleridir. Bu iki mâni dahi fikr-i hürriyet ve meyl-i taharri-i hakikat, nev'-i beşerde başlamasıyla zeval bulmağa başlıyor.

Altıncı, Yedinci Mâniler:Bizdeki istibdat ve şeriatın muhalefetinden gelen su-i ahlakımız mümânaat ediyordular. Bir şahıstaki münferid istibdat kuvveti şimdi zeval bulması, cemaat ve komitenin dehşetli