Hutbe-i Şamiye — Sayfa 35

ders veren ve o yolda çalıştıran; ve istibdâdatı parça parça eden; ve ulvî hisleri heyecana getiren; ve gıbta ve haset ve kıskançlık ve rekabetle ve tam uyanmakla ve müsabaka şevkiyle ve teceddüd meyliyle ve temeddün meyelanıyla techiz edilen "üçüncü kuvvet", yalnız hürriyet-i şer'iyedir. Yâni insaniyete lâyık en yüksek kemâlata olan meyl ve arzu ile cihazlanmış olmak.

Dördüncü Kuvvet:Şefkatle cihazlanmış şehâmet-i îmâniyedir. Yâni tezellül etmemek; haksızlara, zâlimlere zillet göstermemek; mazlumları da zelil etmemek. Yâni hürriyet-i şer'iyenin esasları olan, müstebidlere dalkavukluk etmemek; ve bîçarelere tahakküm ve tekebbür etmemektir.

Beşinci Kuvvet:İzzet-i İslâmiye'dir ki, i'lâ-yı Kelimetullah'ı ilân ediyor. Ve bu zamanda i'lâ-yı Kelimetullah, maddeten terakkiye mütevakkıf ve medeniyet-i hakikiyeye girmekle i'lâ-yı Kelimetullah edilebilir. İzzet-i İslâmiye'nin îman ile kat'î verdiği emri, elbette Âlem-i İslâm'ın şahs-ı mânevîsi o kat'î emri, istikbalde tam yerine getireceğine şüphe edilmez.