Hutbe-i Şamiye — Sayfa 40

olmak için beşere musallat edilmiş. Bunlar gibi cüz'î şerler, çirkinlikler, küllî güzelliklere, hayırlara vesile olmak için kâinatta halkedilmiş.

İşte kâinatta hakikî maksad ve netice-i hilkat istikra-i tâmme ile isbat ediyor ki; hayır ve hüsün ve tekemmül esastır ve hakikî maksud onlardır. Elbette beşer bu kadar zulmî küfriyatlarıyla zemin yüzünü mülevves ve perişan ettikleri halde, cezasını görmeden ve kâinattaki maksûd-u hakikîye mazhar olmadan, dünyayı bırakıp ademe kaçamayacak. Belki Cehennem hapsine girecek.

Hem istikra-i tâmme ile ve fenlerin tahkikatıyla sâbit olmuş ki; mahlukat içinde en mükerrem, en ehemmiyetli beşerdir. Çünkü beşer, hilkat-ı kâinattaki zâhirî esbab ve neticelerinin mabeynindeki basamakları ve teselsül eden illetlerin ve sebeplerin münasebetlerini aklıyla keşfedip san'at-ı İlâhiye'yi ve muntazam hikmetli icadât-ı Rabbâniye'nin taklidini san'atçığıyla yapmak ve ef'âl-i İlâhiye'yi anlamak için ve san'at-ı İlâhiye'yi bilmek ve cüz'î ilmiyle