Üçüncü Sebeb

6 – Ve hakkı, bâtılın savletinden kurtarmak için,

7 – Nefsini ve enâniyetini,

8 – Ve yanlış düşündüğü izzetini,

9 – Ve ehemmiyetsiz rekabetkârâne hissiyatını terketmekle ihlâsı kazanır, vazifesini hakkıyla îfâ eder.

(Hâşiye): Hatta hadîs-i sahihle, âhirzamanda İsevîlerin hakikî dindarları ehl-i Kur'ân ile ittifak edip, müşterek düşmanları olan zındıkaya karşı dayanacakları gibi; şu zamanda dahî ehl-i diyânet ve ehl-i hakikat, değil yalnız dindaşı, meslektaşı, kardeşi olanlarla samimî ittifak etmek, belki Hıristiyanların hakikî dindar ruhanîleri ile dahî, medâr-ı ihtilâf noktaları muvakkaten medâr-ı münâkaşa ve nizâ etmeyerek müşterek düşmanları olan mütecâviz dinsizlere karşı ittifaka muhtaçtırlar.

Üçüncü Sebep:Ehl-i hakkın ihtilâfı, himmetsizlikten ve aşağılıktan ve ehl-i dalâletin ittifakı, ulüvv-ü himmetten değildir. Belki ehl-i hidâyetin ihtilâfı, ulüvv-ü himmetin sû-i istimâlinden ve ehl-i dalâletin ittifakı, himmetsizlikten gelen zaaf ve aczdendir.

Ehl-i hidâyeti, ulüvv-ü himmetten sû-i istimâle ve dolayısıyla ihtilâfa ve rekabete sevkeden, âhiret nokta-i nazarında bir haslet-i memdûha sayılan hırs-ı sevap ve vazife-i uhreviyede kanaatsızlık cihetinden ileri geliyor.

Yani: "Bu sevabı ben kazanayım, bu insanları ben irşad edeyim, benim sözümü dinlesinler" diye, karşısındaki hakikî kardeşi ve cidden muhabbet ve muâvenetine ve uhuvvetine ve yardımına muhtaç bir zâta karşı rekabetkârâne vaziyet alır. "Şakirdlerim ne için onun yanına gidiyorlar? Ne için onun kadar şakirdlerim bulunmuyor?" diye, enâniyeti oradan fırsat bulup, mezmûm bir haslet olan hubb-u câha temayül ettirir, ihlâsı kaçırır, riya kapısını açar.

İşte bu hatanın ve bu yaranın ve bu müthiş maraz-ı rûhanînin ilâcı şudur ki:Cenâb-ı Hakk'ın rızası ihlâs ile kazanılır. Kesret-i etbâ ile ve fazla muvaffakıyet ile değildir.Çünkü onlar vazife-i İlâhiye'ye âit olduğu için, istenilmez, belki bazen verilir.

Evet bazen bir tek kelime sebeb-i necât ve medâr-ı rıza olur. Kemmiyetin ehemmiyeti o kadar medâr-ı nazar olmamalı. Çünkü bazen bir tek adamın irşadı, bin adamın irşadı kadar rızâ-i İlâhîye medar olur.

Hem ihlâs ve hakperestlik ise, müslümanların nereden ve kimden olursa olsun istifadelerine taraftar olmaktır. Yoksa, "Benden ders alıp sevap kazandırsınlar" düşüncesi, nefsin ve enâniyetin bir hilesidir.