İkinci Sebeb

olup, hüsn-ü kabul ve hüsn-ü tesir ve teveccüh-ü nâsı kazanmak noktalarının Cenâb-ı Hakk'ın vazifesi ve ihsanı olduğunu ve kendi vazifesi olan tebliğde dahil olmadığını ve lâzım da olmadığını ve onunla mükellef olmadığını bilmekle ihlâsa muvaffak olur. Yoksa ihlâsı kaçırır.

İkinci Sebep:Ehl-i dalâletin zilletindendir ittifakları, ehl-i hidayetin izzetindendir ihtilâfları.

Yani, ehl-i gaflet olan ehl-i dünya ve ehl-i dalâlet, hak ve hakikata istinad etmedikleri için, zaîf ve zelildirler. Tezellül için, kuvvet almaya muhtaçtırlar. Bu ihtiyaçtan, başkasının muâvenet ve ittifakına samimî yapışırlar. Hatta meslekleri dalâlet ise de, yine ittifakı muhafaza ederler. Âdetâ o haksızlıkta bir hakperestlik, o dalâlette bir ihlâs, o dinsizlikte dinsizdârâne

bir taassub ve o nifakta bir vifak yaparlar, muvaffak olurlar.Çünkü samimî bir ihlâs şerde dahi olsa neticesiz kalmaz. Evet ihlâs ile kim ne isterse Allah verir.

(Hâşiye): Evet, مَنْ طَلَبَ وَ جَدَّ وَجَدَ¹⁵³¹ bir düstur-u hakikattır. Külliyeti geniş ve genişliği mesleğimize de şâmil olabilir.

Amma, ehl-i hidâyet ve diyânet ve ehl-i ilim ve tarîkat, hak ve hakikata istinad ettikleri için ve herbiri bizzat tarîk-ı hakta yalnız Rabbini düşünüp, tevfîkine itimad ederek gittiklerinden mânen o meslekten gelen izzetleri var. Zaaf hissettiği vakit insanların yerine Rabbisine müracaat eder, meded ondan ister. Meşreblerin ihtilâfıyla, zâhir meşrebine muhalif olana karşı muâvenet ihtiyacını tam hissetmiyor, ittifaka ihtiyacını göremiyor. Belki hodgâmlık ve enâniyet varsa kendini haklı ve muhalifini haksız tevehhüm ederek, ittifak ve muhabbet yerine, ihtilâf ve rekabet ortaya girer. İhlâsı kaçırır, vazifesi zîr ü zeber olur.

İşte, bu müthiş sebebin verdiği vahîm neticeleri görmemenin yegâne çâresi, "dokuz emir" dir.

1 – Müsbet hareket etmektir ki; yani, kendi mesleğinin muhabbetiyle hareket etmek. Başka