İkinci İşaret Sual

İşte bu sırdandır ki, ehl-i dalâlet, hakîkaten zaîf bir kuvvet ile, pek kuvvetli ehl-i hakka bâzen galip oluyor. Fakat ehl-i hakkın öyle muhkem bir kalesi var ki, onda tahassun ettikleri vakit, o müthiş düşmanlar yanaşamazlar, bir halt edemezler. Eğer muvakkat bir zarar verseler,

sırrıyla ebedî bir sevap ve menfaatle o zarar telafi edilir. O kal'a-i metîn, o hısn-ı hasîn ise; şeriât-ı Muhammediye ve sünnet-i Ahmediyedir (A.S.M.).

İKİNCİ İŞARET

Suâl:Şerr-i mahz olan şeytanların îcâdı ve ehl-i îmâna taslitleri ve onların yüzünden çok insanlar küfre girip Cehennem'e girmeleri, gâyet müthiş ve çirkin görünüyor. Acaba, Cemîl-i Alelıtlak ve Rahîm-i Mutlak ve Rahmân-ı Bi'l-Hakk'ın rahmet ve cemâli, bu hadsiz çirkinliğin ve dehşetli musîbetin husûlüne nasıl müsaade ediyor ve nasıl cevaz gösteriyor?

Şu mes'eleyi çoklar sormuşlar ve çokların hatırına geliyor.

Elcevap: Şeytanın vücudunda cüz'î şerler ile beraber bir çok makasıd-ı hayriye-i külliye ve kemâlât-ı insâniye vardır. Evet, bir çekirdekten

koca bir ağaca kadar ne kadar mertebeler var; mâhiyet-i insaniyedeki istidatta dahi ondan daha ziyâde merâtib var. Belki zerreden şemse kadar dereceleri var.

Bu istidâdâtın inkişâfâtı, elbette bir hareket ister, bir muamele iktiza eder. Ve o muameledeki terakkî zenbereğinin hareketi, mücâhede ile olur. O mücâhede ise, şeytanların ve muzır şeylerin vücuduyla olur. Yoksa, melâikeler gibi insanların da makamı sâbit kalırdı. O halde insan nev'inde, binler enva' hükmünde sınıflar bulunmayacak. Bir şer-i cüz'î gelmemek için bin hayrı terketmek, hikmet ve adâlete münâfîdir.

Çendan, şeytan yüzünden ekser insanlar dalâlete giderler. Fakat ehemmiyet ve kıymet, ekseriyetle keyfiyete bakar; kemmiyete az bakar veya bakmaz. Nasılki bin ve on çekirdeği bulunan bir zât, o çekirdekleri toprak altında bir muamele-i kimyeviyeye mazhar etse; ondan on tanesi ağaç olmuş, bini bozulmuş. O on ağaç olmuş çekirdeklerin o adama verdiği menfaat, elbette, bin bozulmuş çekirdeğin verdiği zararı hiçe indirir.

Öyle de, nefis ve şeytanlara karşı mücâhede ile, yıldızlar gibi nev-i insanı şereflendiren ve tenvir eden on insan-ı kâmil yüzünden o