İman Hakikatleri — Sayfa 93

Senin karanlıklı dehân, nev-i beşerin gündüzünü geceye kalbetmiş. Yalnız o sıkıntılı, zulümlü ve zulmetli geceye ısındırmak için; yalancı, muvakkât lâmbalarla tenvir ettin. O lâmbalar sürur ile beşerin yüzüne tebessüm etmiyorlar. Belki beşerin ağlanacak acı hallerindeki eblehâne gülmesine, –o ışıklar– müstehziyâne gülüp eğleniyor. Herbir zîhayat senin şâkirdlerin nazarında zâlimlerin hücumuna maruz, miskin birer musîbetzededirler. Dünya bir mâtemhâne-i umûmiyedir. Dünyadaki sadâlar ölümlerden, elemlerden gelen vâveylâlardır. Senden tam ders alan şâkirdin, bir firavun olur. Fakat en hasis şeye ibâdet eden ve menfaât gördüğü her şeyi, kendine rab telâkki eden bir firavun-u zelîldir. Hem senin şâkirdin mütemerriddir. Fakat bir lezzeti için nihâyet zilleti kabul eden miskin bir mütemerriddir. Hasis bir menfaât için şeytanın ayağını öper derecede alçaklık gösterir! Hem cebbardır. Fakat kalbinde bir nokta-i istinad bulamadığı için, zâtında gâyet âciz bir cebbâr-ı hodfüruştur. O şâkirdin gaye-i himmeti, hevesât-ı nefsaniyeyi tatmin ve hamiyet ve fedâkârlık perdesi altında kendi menfaât-ı nefsini arayan ve hırs ve gururunu teskin etmeye çalışan bir dessastır. Nefsinden başka