Konferans kitabının 66. sayfası — Câmi-ül Ezher'e yazılan mektub@Bu bayram bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

وَاِنْ كُنْتُمْ ف۪ى رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلٰى عَبْدِنَا فَاْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِه۪

âyetiyle muarazaya dâvet edip meydan okuduğu halde; ne dost, ne düşman hiç kimsenin, en küçük bir sûrenin dahi mislini getirmekten âciz kalmalarıyla ve "mukabele-i bi'lhurufu bırakıp, mukabele-i bi's-süyûfa mecbur olmalarıyla" kat'î sâbit olan belâgatının muktezası olarak, akl-ı beşerin idrakinden âciz olduğu hakâikı, onların fehimlerine müraat ederek teşbihât ve temsilât ile beyan etmiştir; tâ ki mümkinat âleminde onların misallerini görmekle akılları kabul etsin.

Meselâ:Hâlık-ı Zülcelâl'in, koca kâinatı idare ve tedbirini

عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوٰى

âyetiyle bir padişahın tahtına oturmuş vaziyetiyle temsil ediyor. Çünkü akıl ve hayal, mücerred olarak bunu kavrayamaz. Ancak böyle bir temsil libasını, o me'lufu olmadığı manaya giydirmekle zihne ünsiyet ettirir.

Hem Kur'ân-ı Hakîm; nimetiyet ciheti, maddesinden kıymetdar olan eşyayı zikrederken, beşerin enzarını Mün'im-i Hakikî'ye celbederek aklın gözünü, mahall-i nüzul-ü rahmet

olan semaya dikiyor. Meselâ:

Konferans — Sayfa 66

Konferans uygulamada, çevrimdışı